Home » Dorpen en stadjes in de Achterhoek.
Achterhoek.jpg

Plattegrond Achterhoek.

Zie ook:  http://www.achterhoek.nl/

en http://www.plaatsengids.nl/achterhoek

Heel veel natuur van de Achterhoek op: http://www.vanderlugtstichting.nl/ 
  Deze pagina is gestart op 19 - 11 - 2015 en is dus nog vrij nieuw.

Al geplaatst Aalten, Baak, Borculo, Bredevoort, Bronkhorst, Eibergen, Hengelo Gld. Lichtenvoorde met Harreveld en Lievelde , Neede, Steenderen, Varsseveld, Vorden,  Vragender, Warnsveld, Zieuwent, Zelhem, Zutphen.

 

De Historische Kring Glanerbrug wil graag weten of iemand ooit wel eens heeft gehoord van de  Eekmaatdwarsweg. En waar was deze? Mail mij of schrijf een berichtje op deze site.

Nu al 25 afbeeldingen.

  

AchterhookMpkes-3.jpg

 Klik op onderstaande link om het boekje te lezen. Met de linkermuisknop kunt u rechts verder bladeren.

http://www.delpher.nl/nl/boeken/view?identifier=MMKB05%3A000038047%3A00005&query=winterswijk&page=8&coll=boeken

 

Afbeelding1-6.jpg

Een schitterend idyllisch tafereel in de Achterhoek. 

 

Aalten.

 Webcam Aalten.  http://webcam.prvgld.nl/n318.html

 

LuchtfotoOudAalten.jpg

Luchtfoto Oud Aalten.

De naam Aalten komt waarschijnlijk door het watertje de Aa. Dat betekent ‘stromend water.’ Het komt oorspronkelijk van het Oer Germaanse *ahwō- ‘wat water betekend. Hier stond vroeger de Ahof. Dat was een zeer oude boerderij. Aalten is ontstaan aan de Zuid – Westflank van het Oost Nederlands Plateau. Dit Plateau is een hooggelegen gebied ligt oostelijk van de lijn Delden , Eibergen, Aalten  naar Bocholt.  Door dit schitterende gebied slingeren prachtige beken als de Schipbeek, de Groenlose en Boven Slinge en de Berkel.

 

Textiel in Aalten.

In Aalten was in 1832 al een de blekerij van de firma P. Driessen die via een stoomketel in gebruik.

Stoom was in die tijd een toverwoord. In 1848 werd de eerste stoommachine in Gelderland door de firma H. Driessen op de Harberskamp in gebruik genomen.

Herman Driessen, mede firmant van de gebroeders Driessen, besloot een eigen bedrijf te beginnen aan ‘Het Blik’ aan de Hofstraat. Het was, voor die tijd, een moderne stoomweverij met ruim 30 weefgetouwen.

Maar het hield niet op. In 1870 startte de firma B. D. G. Muller een stoomblekerij. Daaraan werd enige jaren later een ververij en drukkerij aan toegevoegd.

 

 

Het dorp Aalten had in 1839 1930 inwoners. Er waren twee katoenspinnerijen, Bombazijnfabrieken, een fabriek voor gestreepte doeken, steen en pannenfabrieken, een oliemolen en pelmolen. Een aantal looierijen. Branderijen en brouwerijen. Ook was er in die tijd een bijenteelt en wat landbouw. In 1826 waren er 218 bombazijnwevers werkzaam in Aalten. In 18 34 waren er dat 630. Het spinnen is dan geconcentreerd in de fabriek van de Gebroeders Driesen. Daar werkten in 1827  meer dan 20 spinners.

In 1863 kreeg Aalten een gasfabriek.

Aalten wordt een welvarend dorp genoemd.

Aalten behoorde vroeger tot het Drostambt van Bredevoort. Het lag aan een handelsweg naar Duitsland wat veel drukte gaf op deze weg van karren etc.

Tussen Aalten en Bredevoort werd in 1844 een Grindweg aangelegd. Dinxperlo telde bijna 36o0 gulden neer voor een lening voor aanleg van de weg van Aalten via Dinxperlo naar Terborg.

 

De Nederlandse Hervormde kerk in Aalten is geweid aan Sint Helena. Zij werd ook wel Flavia Julia of Helena van Constantinopel genoemd. Zij leefde van ca 248 tot ca 329. Zij was de moeder van Constantijn, de eerste christelijke keizer. De kerk in Aalten is gebouwd ca 1152. De kerk bevat tal van muurschilderingen uit de 15e en 16e eeuw. De kerk wordt nog elke zondag gebruikt. De diensten vangen aan om 9.30 uur. Website: http://www.kerkvenster.nl/

De kerk is te bezichtigen vanaf juni op de woensdagen om 13.30 tot 16.30 uur. En op de donderdagen van 10.30 uur tot 16.30 uur.

 

De Gereformeerde  Oosterkerk in Aalten is gebouwd in 1913. Eerder stond op deze plaats ook al een kerk van die naam. Maar die was te klein geworden.

De naam Oosterkerk was genomen omdat er ook al een Westerkerk was in Aalten. In de Oosterkerk zit ook een gedenkraam dat geschonken is op initiatief van de Gereformeerde kerk van Kralingen - Rotterdam. Aalten heeft veel gedaan in het ondergronds verzet tegen de Duitse overheersers. Het raam is vervaardigd door H. Lamoen naar een ontwerp van Marius Richters.

De Westerkerk is van iets oudere datum. Namelijk in 1891, en is een gemeentelijk monument. Deze kerk is thans in gebruik door de Euregio Christengemeente Aalten – Bocholt.

 

De R. K. kerk Sint Helenakerk. 

 

De eveneens zich noemende Sint Helenakerk staat aan de Dijkstraat no 11 in Aalten. Deze kerk is gebouwd nadat in 1945 de oorspronkelijke kerk uit 1895 zwaar was beschadigd vanwege oorlogshandelingen. De huidige kerk is gebouwd naar een ontwerp van de architect Jan van Dongen.

 

Chr. Gereformeerde kerk Aalten.

http://www.cgkaalten.nl/

 

Natuur omgeving Aalten.

 

Walfort.

Walfort is een schitterend middeleeuws landgoed van circa 54 hectare groot. Het is een zeer gevarieerd gebied dat bestaat uit naaldbos, loofbos grasland , lanen , graslanden, en houtwallen etc.

Veel voorkomende planten zoals gagel, ganzerik en vossenbes komen hier voor. De fauna bestaat uit tal van soorten. De Havezate het Walfort ligt tussen Bredevoort en Aalten aan de Boven – Slinge. De oorspronkelijke naam moet Waldenvoort zijn geweest. Het bezat een veemrecht, ook wel veemgericht genoemd. Dat was een soort rechtbank die ook doodvonnissen kon opleggen. Berucht in dezen was Berend de Ducker. De oudste vermelding dateert uit 1402.

 

Loohuis.

Loohuis is een betrekkelijk klein natuurgebied van 21 hectare groot dat ligt ten oosten van Aalten. Het is een zeer aantrekkelijk gebied met een dichtbegroeide heideplas. Hoewel het 1 kilometer ten zuid – oosten van Aalten ligt behoort sinds 2005 bij het Nationaal Landschap Winterswijk. Er komen onder andere veel vogelsoorten voor.

 

Landgoed Eppink.

Het kleine maar o zo fraaie landgoed Eppink is een bezoekje meer dan waard. Het is maar 8 hectare groot. Het bestaat uit bos, weiland dat grenst aan hooggelegen bouwlanden. In het aangrenzende bos staan eeuwenoude eiken en beuken.

Om een beeld te krijgen bekijkt u het bijgaande filmpje.

https://www.youtube.com/watch?v=MN2lVGYRqwU

 

https://www.natuurmonumenten.nl/loohuis

 

 Musea in Aalten.

 http://www.aaltensemusea.nl/

 http://www.aaltensemusea.nl/onderduikmuseum

 http://www.adwhistorie.nl/links.html 

 

Buurtschap ’t Klooster.

Dit helaas verdwenen klooster Schaer behoorde tot de Moderne Devotie. De Moderne Devotie was een voorloper van de Reformatie. De buurtschap van die naam ligt nabij Aalten. In heeft hier een klooster gestaan, met mogelijk de naam Nazareth. Maar het werd ook wel klooster Schaer genoemd. Het klooster bestaat niet meer. In de omgeving ligt de Kloosterschans. Dat behoorde bij de talrijke landweren.

Er staat ook een bronzen beeld van een kanunnik van de orde van Sint – Augustinus van de Eibergse kunstenaar Jan te Kulve.

 

Links.

http://www.plaatsengids.nl/aalten 

http://www.rijhal-aalten.nl/links/

Aalten.jpg

Oprechte Haarlemse courant 28-05-1799

 

-------------------------------------------

 

Baak.

 HuizeBaak.jpg

Huize Baak.

 

 

 

 

HooigrasBaak.jpg

 Graafschap - bode 13 - 08 - 1892.

Baak ligt in een fraaie landelijke omgeving in de Achterhoek. Het heeft momenteel circa 600 inwoners en behoort tot de gemeente Bronckhorst. Maar inclusief het buitengebied ligt dat aantal op 1200.. In 1840 schreef Dr. A. J. van der Aa in zijn Aardrijkskundig Woordenboek dat het dorp Baak 800 inwoners had. Deze inwoners vonden toen vrijwel allemaal hun bestaan in de landbouw.

De naam Baak betekend mogelijk beek. De Germaanse naam  baki betekend beek. Mogelijk dat ook de naam Bertholdus de Baco hiermee verband houd. Mogelijk dat het geslacht Baco afstamt van het Westfaalse riddergeslacht van Heyden. Zie hiervoor op: http://www.cervantes.nu/LetterstoElizabeth/199807080JHLH.html

Feit is wel dat Baak al heel oud is, gezien de urnen uit de 10de eeuw die er zijn gevonden. Dat duid erop dat er al reeds vroeg in onze vaderlandse geschiedenis bewoning was in Baak en omgeving.

 

Sint – Martinuskerk te Baak.

 

De Rooms Katholieke kerk in Baak is ontstaan doordat de adel Rooms Katholiek was gebleven. Bij meerdere plaatsen in de Achterhoek is dat het geval.

De Sint-Martinuskerk in de jaren 1890 – 1891. Ontwerper was Alfred Tepe. Dit kon door schenkingen  van Ernestus Georgius van de familie Middachten.

 

St.-Nicolaaskapel

Dit is al reeds lang een ruïne aan de Hofstraat no 4. Het bestaat thans nog uit twee geledingen en een gedeelte van de klokkenverdieping. Deze kapel werd in 1362 gewijd. Sinds 1776 is het een ruïne.

 

 

1725 was er een windhoos te Baak.

 

Het Huis Baak.

Het Huis Baak is voor het eerst genoemd in circa 1294.Het is dan in het bezit van de Gelderse Graven. Momenteel  is het in eigendom van een grote internationale christelijke organisatie.

Het Huis te Baak werd ook wel het Huis te Baeke genoemd. Het was een Havezate. Het had ook een leenkamer.

Het is in de jaren 1732 en volgende afgebroken door Gerard Willem Joseph van der Heyden, Heer van Meinerswijk, Meijerink en Baak afgebroken , en op de oude muren een nieuw huis gebouwd.

In 1738/39 was het gereed, en voorzien van een flink boerenhuis.

 

Baakse beek.

 

De Baakse beek heeft vroeger voor veel overlast gezorgd. Het is een beek die loopt van het Korenburgerveen bij Winterswijk via Ruurlo en Vorden naar de IJssel. In het verleden zorgde de beek vaak voor overstromingen in de Achterhoek. In 1919 werd het Waterschap Baakse Beek ingesteld. Deze had tot taak om de waterstand te reguleren. Tussen 1929 en 1940 zijn er verschillende werkzaamheden verricht waardoor de waterhuishouding beter is geregeld. Daardoor kon het overtollige water sneller worden afgevoerd. In de 21e eeuw werden er plannen ontwikkeld om de beek weer aantrekkelijker te maken voor het toerisme ,natuur en historie. De Baakse beek loopt evenwijdig met de Veengoot van Lichtenvoorde naar de IJssel nabij Zutphen.

Tram.

Er liep vroeger een tram van Deventer, Zutphen via Baak naar s ' Heerenbergh, Emmerik. De lijn werd geëxporteerd door het Staatsspoor. De lengte van deze lijn was circa 55 kilometer.

.

 

 Wild.jpg

 Graafschap - bode 07 - 12 - 1889.

Bijzondere links:

http://www.plaatsengids.nl/baak

 

https://books.google.nl/books?id=oKs7AQAAIAAJ&pg=PA2&dq=baak&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=baak&f=false

----------------------------------------------------------- 

Nieuw  Borculo. Nieuw

 

Borculo1.jpg

Borculo, fraai dorpsgezicht.

 

 

Borculo blijkt helemaal niet zo oud te zijn. Maar ja, wat is oud?  In de 12e eeuw wordt Borculo genoemd.

Toch is er al lang voor het ontstaan van Borculo bewoning geconstateerd. Op het Hesselink es bij Borculo moet een vuurstenen dolk van 13 cm lengte zijn gevonden. Op dit terrein zijn meer sporen van aanwezigheid van de mens gevonden uit de midden ijzertijd. De plattegrond van een huis dat is gevonden is niet maatgevend voor een permanente bewoning. Deze dateert uit de periode van plm. 100 tot 200 na Christus.

Ook bij het Hambroek zijn sporen van aanwezigheid van de mens gevonden.

Het Hambroek is nu een klein natuurgebied met veel ruimte voor sportief genieten voor groot en klein. http://hambroekplas.nl/

 

Het geslacht heren van Borculo is algemeen bekend. De oudste vermelding daarvan dateren uit de twaalfde eeuw. Hun oorspronkelijk bezit van de heerlijkheid Borculo bevatte het kasteel en de directe omgeving. In 1405 blijkt dat ze het in leen hebben van de bisschop van Munster.

 

Tegen het eind van het jaar 1348 kwam Johannes van Arkel, bisschop van Utrecht, met zijn leger naar Borculo. Hij kwam zich wreken op Gijsbrecht van Bronkhorst. Deze had kort daarvoor hetzelfde gedaan met Goor.

 

De Tielse kroniek weet op blz. 126 te melden dat op ± 3 mei, 1376 de heer van Borculo met Hendrik van Homoet en velen van de Bronkhorster partij bij Oosterbeek door de burgers van Wageningen en hun bondgenoten gevangen zijn genomen.

 

Bernhard von Galen.

 

De bisschop van Munster, Christoph Bernhard von Galen, * 12 – 10 - 1606 – † 19 – 09 - 1678, ook wel Bommen Berend genoemd had nogal wat tegen de Nederlanden. Borculo was namelijk een leen van Munster. Kerkelijke en wereldlijke belangen vielen in die tijd samen. Kerk en Staat waren toen nog één. Nu was bij het overlijden van Joost van Bronckhorst heer van Borculo de opvolging in de mannelijke lijn uitgestorven. Omdat de bisschop er van uitging dat de opvolging in de vrouwelijke lijn niet kon, zou het volgens hem moeten terug vallen aan het bisdom Munster.

Het geslacht Bronkhorst was het hiermee helemaal niet eens. Zij werden hierin gesteund door het geslacht Van Limburg – Stirum, waartoe het geslacht Bronkhorst behoorde. Het werd een hele lange rij van processen. Overal kreeg Bernhard van Galen nul op rekest. Bovendien moest hij heel veel geld betalen aan proceskosten. En dat was echt heel veel.

Bernard van Galen was terug bij af. Toch kreeg hij onverwachts hulp. Dat land beloofde Bernard dat zij alle onkosten zouden betalen voor een inval in de Republiek der verenigde Nederlanden. Met 20.000 voetvolk en 10.000 ruiters viel hij op 22 september 1665ons land binnen. Die inval verliep nogal vlot. Bernard nam niet alleen Borculo in, maar ook meerdere plaatsen in de Achterhoek en Twente. Het Nederland van toen was aan de westzijde wel goed beschermd tegen invallen, maar de oostkant van ons land liet nogal te wensen over.

Toch liep het voor de bisschop af op een nederlaag. De koning van Frankrijk besloot de Nederlanden te helpen, en stuurde troepen naar ons land.

Bernard besloot toen maar om de vrede te sluiten. Dat werd geaccepteerd. Bovendien werden hem de proceskosten van meer dan een miljoen kwijtgescholden.

 

Of Borculo in die tijd al aan de rivier de Berkel lag is vrijwel onzeker. De rivier liep vroeger veel noordelijker.

Het kasteel lag vroeger op een zogenaamd drielandenpunt. Namelijk kwamen hier vlakbij de kerspels Eibergen, Geesteren en Groenlo samen. Deze vielen onder het bisdom Munster.

Borculo wordt als nederzetting genoemd in 1337. In dat jaar stichten de Heer en Vrouwe van Borculo bij het kasteel een kapel.

De nederzetting bij het kasteel kreeg in 1375 stadsrechten.

 Zie voor meer op: https://books.google.nl/books?id=cTrfogSJgHMC&pg=PA39&dq=geslacht+heren+van+borculo&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjey_m1lfvNAhVGOMAKHfdLDmoQuwUIHzAA#v=onepage&q=geslacht%20heren%20van%20borculo&f=false

 

Meer op: http://www.heerlijkheidborculo.nl/geschiedenis/kerkgeschiedenis/

 

De gemeente Borculo met het gehucht Heuven ( vermoedelijk Heure) had in circa 1850 ruim 4150 inwoners.

 

Kerken in Borculo.

De Nederlands Hervormde kerk Borculo. 

De Nederlands Hervormde kerk is circa 1500 gebouwd. De kerk werd gewijd aan Sint Gregorius. Bij de brand van 1590 werd de toren ernstig beschadigd. In 1616 werd na de invoering van de Reformatie de naam veranderd in de Joriskerk.

 

De Rooms Katholieke kerk

Deze kerk telde circa 1850 ruim 170 leden. Deze hielden hun bijeenkomsten in het gehucht Rietelaar. Daar bouwden zij in 1845 een kerkje plus een pastorie.

 

 

De Cycloonramp.

 

Borculoramp1.jpg

Borculo is bekend door de ramp die het dorp trof.

Zie voor een film daarover op: https://www.youtube.com/watch?v=8sSbqaQ2hlE

De hulpverlening kwam al gauw op gang na de ramp van Borculo. Er werd gratis brood verstrekt.

 

Op 10 augustus 1925 werd Borculo getroffen door een vreselijke storm. Deze storm, ook wel de cycloon van Borculo genoemd, trok vanuit het zuid - westen naar het noord – oosten over ons land. Verschillende dorpen en buurtschappen werden min of meer ernstig beschadigd. Borculo echter het meest. Ooggetuigen maakten melding van een tornado. Men vermoedt dat het inderdaad een tornado was met een diameter van circa 2 kilometer. Circa 750 woningen liepen schade op.240 waren zo ernstig beschadigd dat moesten worden afgebroken. Gelukkig kwam er veel steun uit het gehele land.

Drie mensen overleefden helaas de ramp niet.

Kijk voor de film op: https://www.youtube.com/watch?v=8sSbqaQ2hlE

In Borculo bevindt zich thans het stormrampmuseum. http://www.brandweermuseumborculo.nl/museum.php

 

Uit de oude pers.

 

De Telegraaf van 14 – 09 – 1926 bericht dat in de Israëlische kerk te Borculo een marmeren gedenkplaat is aangebracht met een in de Hebreeuwsche taal gestelde inscriptie, welke vermeldt, dat bij den cycloon, welke nagenoeg alle gebouwen teisterde, het kerkgebouw gespaard bleef. – Zutph. Crt.

 

Natuur Borculo.

 

Beekvliet is een typisch Achterhoeks landgoed van circa 400 ha groot. Staatbosbeheer heeft daarvan het zuidelijke deel in bezit. Dit gebied van 147 ha is vrij toegankelijk. Het midden en noordelijke gedeelte zijn particulier bezit. Dit is gedeeltelijk toegankelijk voor het publiek.

Het landgoed deels uit landbouwgronden, afgewisseld met loof en naaldbossen, mooie lanen en houtwallen. Het loofbos is in 1840 aangeplant. In het naaldbos dat vooral bestaat uit Douglas hout zijn open plekken gemaakt zodat zich hier kruidenplanten, struiken kunnen ontwikkelen. Douglas is een naaldhoutsoort die voorkomt uit het Noord – Westen van Europa. Maar van oorsprong komt deze uit ten westen van Noord-Amerika.

Op het afgestorven hout, wat men laat liggen, groeien veel paddenstoelen, en bevinden zich onder de dode bast veel insecten. Dit komt dan weer ten goede aan de kleine zoogdieren en vogels.

Aan de oostzijde stroomt het riviertje ‘de Slinge.’

http://www.beekvliet.nl/index_bestanden/beekvlietinfo.htm

 

Het Galgenveld, circa 8 ha, is een zeer geschikt gebied voor recreatie.

 

In de omgeving van Borculo bevinden zich nog talrijke oude boeren hoeve’ s.

 

Het stormrampmuseum staat aan het begin van de Hofstraat. In dit pand bevindt zich ook nog het poortje van het kasteel uit de 12e eeuw.

 

De Lebbenbrugge.

 

Borculo2.jpg

 

Dit is een museumboerderij. Hier is te zien hoe men vroeger leefde op de boerderij. En wat men deed om in de dagelijkse behoeften te voorzien. Hoe bakte men het brood, en hoe bediende men een weefgetouw.

Nu is het dus een museum op agrarisch gebied. Maar vroeger had het ook nog een andere belangrijke taak in deze streek.

De Lebbenbrugge stamt mogelijk al uit rond eind 13e eeuw, begin 14e eeuw. De brug over de Lebbenbeek was een tolbrug. Het was een belangrijke weg van Zutphen. Lochem naar Winterswijk. Ook de postkoets kwam over de Lebbenbrugge. Hier werden dan de paarden verwisseld. Verder diende de boerderij ook als herberg. Nabij de Lebbenbrugge staat de oude onderslagmolen ‘Het Eiland.’

http://www.lebbenbrugge.nl/

 

Lebbenbruggerkamp

http://www.vanderlugtstichting.nl/

 

Plaatselijke lekkernijen in Borculo zijn de Bolussen. Het is een rond gerezen gebakje met sukade en suiker. En nog wat, maar dat kan de plaatselijke bakker u misschien wel vertellen.

 

Links:

http://www.campingtscharvelt.nl/

https://www.plaatsengids.nl/borculo

Als u met het pontje over de Slinge wilt zult u dat zelf moeten doen.

Dat kan want het is een zelfbedieningspontje. Kijk voor het filmpje op:

https://www.youtube.com/watch?v=dOygbQaQCWE

 

Literatuur:

Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden: B, Volume 2

Door Abraham Jakob van der Aa.

 

De Tielse Kroniek, uitgeverij Verloren te Amsterdam.

 

Natuurwijzer, Natuurgebieden Ver. Natuurmonumenten.

 

Reliëf in Tijd En Ruimte: Interdisciplinair Onderzoek Naar Bewoning  en landschap van Oost – Nederland tussen de vroege prehistorie en middeleeuwen. door R. Van Beek. Sidesstone Press, Leiden. IBSN 9790=8890-048-8.

 

Canon Hof van Twente  www.canonvanoverijssel.nl   

 

Dispereert niet. Twintig eeuwen historie van de Nederlanden door A. en H. Algra. Uitgeverij T. Wever, B. V. Franeker

 

Thuis in de Achterhoek, Peter van der Ros Terra , 2007 Arnhem.

 

Natuur en wandelgebieden in Nederland. Vereniging Natuurmonumenten.

 

 

----------------------------------------------------------

Nieuw Bredevoort. Nieuw

Afbeelding467.jpg

Panorama Bredevoort. Foto: Bert van de Haar Enschede.

 

 

Tussen natte, lage gronden,

Tussen ‘t ruisend korenveld,

Wordt “de heerlijkheid” gevonden,

Die d’ historie vaak vermeldt.

 

Zo begint Bredevoorts volkslied.

Bredevoort aan de Boven – Slinge heeft een aantal dingen met Bronkhorst gemeen. Maar dat kun je ook omdraaien. Bronkhorst heeft een aantal dingen gemeen met Bredevoort. Ze liggen allebei in de directe omgeving van het stromend water. Ze zijn allebei heel oud. En ze hadden allebei een kasteel. En ze waren allebei vaak in oorlog.

Bredevoort was vroeger was vroeger een heerlijkheid in het graafschap Zutphen. Tot deze heerlijkheid behoorden Aalten Dinxperlo en Winterswijk. Daarvoor behoorde het aan de bisschoppen te Utrecht.

 

Het slot te Bredevoort.

Het slot Bredevoort of slot te Bredevoort is in de twaalfde eeuw door Godefridus van Rhenen bisschop van Utrecht gebouwd.

In 1245 schonk Herman van Loon het ter leen aan Otto II Graaf van Gelder en Zutphen.

 

Maarten van Rossum, die leefde van ca. 1478 – 7 juni 1555, bouwde in Bredevoort een vesting met zes bolwerken. Deze waren met grachten omgeven. De ligging was zo uitgekiend doordat deze bolwerken gelegen waren op een zandrug te midden van een zeer moerassig gebied. De vesting was alleen te bereiken via een smal voetpad.

 

In 1597 stond Prins Maurits met zijn leger voor de stad Bredevoort. Dat was in die tijd geen eenvoudige klus. Het slot was gebouwd op een rivier rug en was omringt door een groot moerasgebied. Om deze moerassen te overbruggen had de Prins takken van de bomen gekapt, en die met rijsbossen gebruikt om zodoende het geschut naar de stad te kunnen vervoeren. Bij de gracht aangekomen zag hij vanwege de vele regens niet de kans om deze droog te maken. Maar de Prins was wel een echte veldheer. Hij liet een kurkbrug¹) in de gracht leggen. Via deze kurkbrug beklommen de soldaten van de Prins de muren. De verdedigers staken hun hoeden omhoog om te kennen te geven dat zij zich over gaven. Daarvoor was het te laat. Bij de eerste aanval werden er circa 70 personen gedood. De rest werd naar het kasteel gedreven. Daar werd toen een verdrag van overgave getekend.

Bij deze overgave deed ook de Reformatie zijn intrede.

 

¹) Een kurkbrug bestaat uit losse onderdelen die aan de onder en bovenkant verstevigd zijn met planken. Een dergelijke brug kon tussen de honderd en tweehonderd man dragen inclusief met bij behorend geschut. Maurits was er altijd op uit om zijn leger met steeds de nieuwste technieken te voorzien. Ook tijdens het beleg en verovering van Bredevoort.

Deze vrijheid duurde echter niet lang want in 1606 maakten de Spanjaarden zich door een list weer meester van de stad.

 

Op 11 juli 1646 werd de kruittoren van het slot door de bliksem getroffen. Vanwege het aanwezige kruit vloog het gehele slot de lucht in. De toenmalige aanwezige bewoner de Drost Jonkheer Willem van Haersolte en zijn gezin, waaronder acht kinderen, overleefden het niet. Ook de schildwacht en acht andere bewoners van het kasteel lieten het leven. In het geheel waren er 40 levens te betreuren. In de toren waren 320 tonnen met kruit aanwezig.

In 1672 viel Christoffel Bernard van Galen onverwachts ons land binnen. Met een leger van circa 2000 krijgsvolk bezette hij op 12 juni Bredevoort. Nu was Bredevoort sterk genoeg om zich te kunnen verdedigen. Alleen was er niet genoeg aangevuld in het magazijn om de stad te verdedigen, hoewel Adriaan van Keppel de commandant, er gedurig op aangedrongen had aan de gedeputeerden van het graafschap Zutphen om daarin tijdig te voorzien.

Er ontstond een gemor onder de burgers vanwege dat hun huizen ernstig werden beschadigd door het geschut en de bombardementen. Ook al omdat men had gehoord de vijand het koren van de velden had gemaaid om daarmee de gracht te kunnen dempen om zodoende tot de aanval te kunnen overgaan. Daarbij kwam het bericht dat de Fransen het Tolhuis hadden bereikt, en het leger van de Prins verslagen was. Dit deed Kapitein La Faguerie en zijn volk besluiten om de wapens neer te leggen. Hij moet in tegenwoordigheid van de Commandant hebben gezegd niet te willen vechten vanwege dat men geen betaling kreeg. En omdat er geen ontzet ( bevrijding) op handen was. De stad Brederode werd op 16 juni opgeëist. Op 18 juni ging deze aan de vijand over. Een jaar later verliet deze bezetting weer de stad Bredevoort.

Christoffel Bernard van Galen, ook wel Bommen Berend genoemd, behoorde tot de contrareformatie.

                        Molen.jpg

Molen te Bredevoort. Foto Bert van de Haar Enschede

 

In 1840 telde de Rooms Katholieke kerk bijna 300 leden. De Nederlandse Hervormden circa 570 leden. De Evangelisch Lutherse inwoners van Bredevoort kerkten in Doesburg. Ook een 40 tal joden hielden in Doesburg hun diensten.

In die tijd telde Bredevoort een kleine duizend inwoners. Momenteel 1400.

Velen van hen verdienden hun brood in de landbouw. Ook was er in die tijd een looierij en een fabriek welke katoenen stoffen leverde.

 

Boven-Slinge en de Schaarsbeek.

 De Schaarbeek heeft haar naam te danken aan het klooster Schaer.

Dat klooster werd in 1429 gesticht. Het behoorde tot de Moderne Devotie. De moderne Devotie was een voorloper van de Reformatie. Het klooster was gevestigd in de buurtschap het Klooster.

 

Hendrickje Stoffels.

Hendrickje Stoffels is in 1626 geboren in Bredevoort. Woonde vlak bij de kerk in Bredevoort in de Muizenstraat Zij werd begraven op 24-7-1663 te Amsterdam. Hendrickje woonde samen met Rembrandt van Rijn.

Rembrandt was eerder getrouwd met Saskia van Uylenburgh. Saskia overleed op 14 juni 1642 te Amsterdam. Zij had Rembrandt laten beloven om nooit weer te trouwen. Na enige tijd een dienstbode in huis zijn huishouding bij hield kwam Hendrickje Stoffels bij hem wonen. Hoewel zij niet trouwden kregen ze wel een dochter Cornelia.

 

Veemgericht Walfort.

Bredevoort had vroeger een veemgericht. Dit was gevestigd in de Havezate Walfort. Een vrijgraaf was een ambtelijke titel. Geen adel dus. Wel had hij de rechtsmacht.

Het bezat een hoge jurisdictie. Het ontleende deze macht aan het keizerlijk gezag.  Dat hield in dat het ook doodstraffen kon opleggen. De zittingen waren soms in besloten kring. Hier komt het gezegde heimelijk gerecht vandaan.

 

De Sint Joriskerk. P. K. N. 

De huidige kerk is op de oude fundamenten uit 1316 gebouwd. Tijdens het beleg in 1597 is de kerk volledig verwoest. Men denkt dat in de vroegste periode de kerk een kasteelkapel was.Hij is vernoemd naar Sint Joris die de draak overwon.Op de kerk staat geen weerhaan, maar Sint Joris in gevecht met de draak.

In de kerk is veel fraais te zien. U kunt de kerk gratis bekijken. Zie daarover op: 

 http://www.pkn-bredevoort.nl/ 

 

Uit de oude bladen.

 

Gisteravond acht ure ontstond er in het armenhuis te Bredevoort, een vrij groot gebouw uit acht woningen bestaande, brand, die zoo spoedig in hevigheid toenam, dat het geheele gebouw in ruim twee uren tijds in den asch werd gelegd. Gelukkig breidde de brand zich door windstilte niet uit.

Grondwet 16 – 08 – 1879.

 

20 febr. In het naburige Bredevoort had jongstleden zaterdag,  een bejaarde landbouwer, in ’t klooster’ woonachtig, door het schrikken van zijn paard, dat daardoor op hol sloeg, het ongeluk onder de kar te geraken, waardoor hij een arm brak en inwendige kneuzingen bekwam. Ten huize van den heer Voltman gebracht, werd hem spoedig hulp verstrekt, waarna hij per rijtuig naar zijn woning kon worden vervoerd.

Graafschapbode 22 – 02 – 1890.

 

De Rattenvanger van Bredevoort.

Bredevoort 17 mei – In Bredevoort, dat door veel ratten geplaagd wordt, heeft de hond van den heer A. Kuippers binnen enkele dagen 111 ratten gevangen.

De Telegraaf. 18 – 05 – 1934.

 Graafschapbode0512-1938.jpg

Graafschap bode 05 12 - 1938.

 

 GooienEemlander27-06-1949OpgravingBredevoort.jpg

Gooi en Eemlander 27 - 06 - 1949. Opgraving Bredevoort.

 

Bijzondere links:

https://www.plaatsengids.nl/bredevoort

http://www.bredevoort.nu/DagjeUit/

http://www.bredevoort.nu/Boekenstad/

http://www.bredevoort.nu/

Mooie film van Bredevoort en omgeving. https://www.youtube.com/watch?v=Cre9iDz8JBE

http://www.bredevoort.nu/Boekenstad/

 

Literatuur:

Thuis in de Achterhoek, Peter van der Ros Terra , 2007 Arnhem.

 

Natuur en wandelgebieden in Nederland. Vereniging Natuurmonumenten.

 

Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, Deel 2

Door A. J. van der Aa.

 

http://www.delpher.nl/nl/kranten/

-------------------------------------------------------------------- 

 Bronkhorst.

 

 

KasteelBronckhorst.jpg

 

Kasteel Bronckhorst.

 

De naam Bronckhorst moet afkomstig zijn van het oude woordje Bruncharus. Althans dat vermoedde Tadama een geleerde uit Zutphen. Bruncharus stamde uit een gravenfamilie. Hij moet de eerste graaf zijn geweest uit het Hamaland.

In ons land had men in vroeger eeuwen verschillende groepen die elkaar, soms, te vuur en te zwaard bestreden. Er waren de Hoekse en Kabeljauwse twisten in de Hollanden. In Friesland de Schieringers en Vetkopers. In Utrecht de Lichtenbergers en de Lokhorsten.

Nu in Bronkhorst zetelden de Bronckhorsten. Deze voerden een heftige strijd met de van Heeckerens.

Bronkhorst dankt dus haar naam en ontstaan aan de Heren van Bronckhorst. Het waren in die tijd belangrijke edelen. Daardoor heeft het ook een rijke geschiedenis. In 1422 kreeg het stadsrechten. De eerste edelman van die naam was, voor zover bekend, Heer Jan van Bronckhorst. Deze leefde circa 1033.

Het had een eigen munt. Een eigen dynastie die eigenmachtig tol hief.

Bekend zijn de bloedige twisten die zijn uitgevochten de Bronckhorsten en de Heeckerens. Ook in de tachtigjarige oorlog heeft het stadje veel te lijden gehad.

Eénmaal is het helemaal verwoest geweest. In 1582 wist Willem van Oranje het na een beleg van negen maanden op de Spanjaarden ter veroveren. Het kasteel was toen al in een slechte staat maar moet nog wel bewoond zijn geweest. In 1828 moet het zijn afgebroken. De stenen moeten zijn verkocht. In de kasteelheuvel moet nog wel een steen zijn gevonden die afkomstig moet zijn geweest van een Romeins gebouw. Ook in 1633 zijn er verschillende huizen door brand verwoest. En in 1666 gebeurde dat met 21 woningen aan de oostkant van de Steenpoort. Ook vielen daarbij twee schuren, een hooiberg af, en kwam er 13 stuks vee om door het verzengende vuur.

Bronkhorst heeft al lang geen kasteel meer. Waar het kasteel heeft gestaan rest nog alleen een kasteelheuvel.

Een aantal oude wegen zijn nog te vinden in het stadje. Dat zijn de Kasteelweg de Onderstraat, de Bovenstraat en de Molenstraat.

 

 

Het Hoge Huys Ophemert.

 

Dit fraaie pand is gebouwd in 1633. Eigenaar was toen Bernhardus Buck. Deze was richter te Bronkhorst. Hier werden vroeger de belastingen geïnd. Ook werden hier de gasten ontvangen van de Heren van het kasteel. Het pand heeft een zadeldak. De muren bevatten speklagen. Vermoed wordt dat het pand ooit ook dienst heeft gedaan als boerderij.

 

De Israëlische begraafplaats is van begin 19e eeuw. Ook het Baarhuisje is 19e eeuws.

 

Kerken in Bronkhorst.

De Nederlands Hervormde kerk in Bronkhorst is als kapel het eerst genoemd in 1344. Hij is dan opgedragen aan Martinus van Tours. In 1633 raakte de kerk zwaar beschadigd door een brand. De kerk is dan al in handen van de Reformatie. Na de restauratie van dat jaar krijgt het gebouw een dakruiter met daarin een klok uit 1648. In 1842 wordt de kerk omgebouwd en geschikt gemaakt tot school. In de jaren 1960 – 1961 wordt het gebouw weer grondig gerestaureerd en geschikt gemaakt voor het houden van kerkdiensten.

 

Natuur in en nabij Bronkhorst.

De natuur in en nabij Bronkhorst beslaat een gebied van 88 ha. Bronkhorst is omgeven door vochtige graspercelen en diverse groepjes bomen en struiken.

Deze zijn te vinden in de uiterwaarden en ook daarbuiten. Op de kasteelheuvel groeit een oud eikenbos. Een gedeelte van dit terrein is open voor publiek.

 

 

Interessante links:

 

De Gouden Leeuw.

Dit is een pand uit begin van de 17e eeuw.

www.herbergdegoudenleeuw.nl 

 

Het Wapen van Bronkhorst

http://wapenvanbronkhorst.nl/ 

 

https://www.plaatsengids.nl/bronkhorst 

 

Dickensmuseum.

http://www.dickensmuseum.nl/    

 

 

De Bronkhorstermolen

De voorganger van deze molen was een standerdmolen. Deze brandde in de nacht van 17 op 18 mei 1844 af. De huidige molen die daarna is gebouwd is een korenmolen, ook wel standerdmolen genoemd.

 

Uit de oude dagbladen.

 

Op 12 april 1975 werd er in Bronkhorst de landelijke kampioenschappen hoornblazers gehouden. Ruim 120 muzikale jagers, drijvers, en anderen traden op op het plein nabij het eeuwenoude kerkje aan het kerkplein.

Bron: Het Limburgs Dagblad van 02 – 04 – 1975.

 

Alhier is een biljartclub opgericht die den naam zal dragen: ‘Krijt op Tijd’. Zaterdagavond zal zij een wedstrijd spelen tegen ‘Jammer van de Klos ‘ uit Steenderen, in ‘’Wapen van Bronkhorst’.

Graafschap – Bode. 02 – 03 – 1934.

 

Bronkhorst, den 1e Mey. Dat zelden een Ongeluk alleen, zonder met een tweede zyn of opgevolgd te worden , iemand overkomt, ondervinden tot uiterste droefheid de arme Ingezetene van dit Steedje, die niet alleen alle hun Vee door de Sterfte verlooren hebben, alsmede door de geduurige overstrooming alle hun te Veld staande Koren, leggende de Weilanden meest alle nog onder Water, maar bovendien in den nacht tusschen den 29. En 30. April een nieuwen ramp getroffen heeft, waar door de meeste in een deerniswaardigen staat geraakt zyn: want op eerstgemelden dag, ’s avonds ten half 11 uuren, ontstond alhier een vreeslyke Brand, by een Smit zyn begin neemende, die zoo sterk om zig heen greep met een zoo felle woede, dat, binnen den tyd van 2 uuren, 21 Huizen, 3. Schuuren en 1 Korenberg in den Assche gelegd waren; waar by 13 Beesten, meest alle gebeterd Vee, verbrand zyn.

Middelburgse Courant 08 – 05 – 1770.

 

Wandelen in de omgeving van Bronkhorst.

Ook één van de vele Trekvogelpaden en het Graafschapspad SP 8 doen Bronkhorst aan.

 

Kijk voor mooie beelden op:  

https://www.youtube.com/watch?v=4DdBOmGlf-g 

Paardentoerisme.Kijk op: 

https://www.youtube.com/watch?v=z3G6hb3Naag

 

Literatuur:

 A.N.W.B. reisgids.

Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden: Door Abraham Jakob van der Aa Uitgeverij J. Noorduyn en zoon te Gorinchem 1854.

 

Thuis in de Achterhoek. Peter van der Ros. Uitgeverij Terra te Arnhem.

http://www.dbnl.org/

 

Eibergen. 

 Eibergen1.jpg

 Zeer oude afbeelding van de omgeving van Eibergen.

 

Weer zo’ n heerlijk oud plaatsje in de Achterhoek. Eibergen, het werd voor het eerst genoemd in 1188. Het is dan parochia Ecberghe. In de 15e eeuw moet het plaatsje enige stedelijke rechten hebben gekregen.

Het behoorde tot de Heerlijkheid Borculo.

In 1843 behoorden tot het dorp ook nog de buurtschappen Rekken, Holterhoek, Hupsel, Mallem, Zwolle, Lindvelde, Olden – Eibergen en Avest.

Het dorp had in die tijd 2 bierbrouwerijen, 2 callicotsbedrijven,3 leerlooierijen, 2 textielbedrijven. Aan het riviertje de Berkel lag een pellen – linnen – en damastblekerij.

 BlekerijEibergenjpgn-1.jpg

 

Blekerij Eibergen. Mogelijk de Stoombleekerij Eybergen van de firma ten Cate.

 

Zie voor meer.

https://books.google.nl/books?id=EmJeAAAAcAAJ&pg=PA92&dq=eibergen&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=eibergen&f=false

 

Sinds 1819 behoorden ook de buurtschappen, Avest, Beltrum, Lintvelde en Zwolle bij Eibergen.

Momenteel behoort Eibergen bij de gemeente Berkelland.

Op 1 juni 1927 trok er een tornado of cycloon van zuid west naar noord oost over dit deel van de Achterhoek. Daardoor vielen er verschillende slachtoffers in de gemeente Eibergen. Dit wordt wel eens de vergeten tornado genoemd.

 

Het wapen van Eibergen bevat een afbeelding van drie eieren. Waar de eieren vandaan komen is nog steeds niet helemaal duidelijk. Het wapen van Otto van Bronckhorst die ook eigenaar van de heerlijkheid Borculo was, waar Eibergen vroeger onder viel had drie koeken. Of daar de eieren van zijn afgeleid is niet helemaal zeker.

 

 Eibergen.jpg

 Groenlosestraat Eibergen.

 

De Nederlands Hervormde kerk te Eibergen.

Deze kerk heeft bijzonder gaaf de tijd doorstaan. Het is een gotisch gebouw, waarvan het tufstenen gedeelte mogelijk uit circa 1400 stamt. Het koor van de kerk is van omstreeks halverwege de 15e eeuw.

 

De R. K. H. Mattheuslerk te Eibergen. Deze kerk staat aan de Grotestraat 88.

Circa 1840 telde deze gemeente circa 1200 leden. Deze kerk die aan de H. Mattheus is gewijd is in het jaar 1828 geheel vernieuwd. Dat gebeurde met steun van het Rijk.

 

Gereformeerde kerk vrijgemaakt. Leden van deze kerkgemeenschap die in Eibergen en omgeving wonen kerken in de kerk van Neede. Info op: http://www.gkvneede.nl/

 

Kort overzicht Kerkgeschiedenis Geref Kerk Eibergen - Rekken.

http://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&mizig=210&miadt=26&miaet=1&micode=1275&minr=3504370&miview=inv2 

 

 

 

 

 

 Willem Sluyter.

 

t Gesproken woort

 

Vliegt haast weêr voort;

 

Maar wat men schrijft

 

Beklijft en blijft.

 

Een bekende Eibergenaar is de bekende predikant Willem Sluyter.

Willem Sluyter werd in 1627 te Neede geboren. Hij overleed te Zwolle in 1673. Sluyter was niet alleen predikant van de Nederlands Hervormde kerk te Eibergen, maar hij schreef ook fraaie gedichten. Willem studeerde bij de bekende Theoloog Gijsbertus Voetius te Utrecht theologie.

Vanaf 1652 was hij herder en leraar te Eibergen. In datzelfde jaar trad hij ook in het huwelijk met Margareta Sibylla Hoornaert. Dit huwelijk vond plaats in het naburige Borculo. Na twintig jaar moest hij noodgedwongen Eibergen ontvluchten vanwege ernstige oorlogsdreiging toen bisschop Bernard van Galen in 1672 oostelijk Nederland bezette.

 

Sluyter schreef fraaie religieuze poëzie. Ook lofzangen op het dagelijkse leven.

 

Ook Psalmen, Lofsangen en geestelijke liedekens is van zijn hand. Deze bundel verscheen in 1659. En verder talk van andere bundels.

https://books.google.nl/books?id=6yZlAAAAcAAJ&pg=PA1&dq=eibergen&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=eibergen&f=false   

 

Het ontstaan van de naam Achterhoek hebben we mogelijk aan hem te danken.

Waer iemand duisent vreugden soek / Mijn vreugt is in dees’ achter-hoek.

 

W: Sluiters Lyk-reden, aen de gemeinte J.C. t'Eibergen: Door hem selve, voor sijn dood, aldus in't verborgen vaerdig gemaekt; en in't licht gegeven, als hy is overleden 1707. Kijk daarvoor op:

https://books.google.nl/books?id=yqlaAAAAcAAJ&pg=PA16&dq=eibergen&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=eibergen&f=false

Willem Sluyter werd ook wel de vader Cats van de Achterhoek genoemd.

 

Menno ter Braak.

Menno ter Braak *Eibergen, 26 -01 - 1902. † Den Haag 15 – 05 – 1940. Menno was de oudste van vijf de kinderen van de Eibergse huisarts ter Braak. Na de lagere school in Eibergen ( die hij niet heeft afgemaakt) bezocht Menno de ULO school te Winterswijk. Zijn moeder vond echter dat hij naar Tiel zou gaan om daar de Latijnse school te bezoeken. Hij kon bij zijn oom Jan Gerrit ter Braak en tante Anna Elisabeth ter Braak-Viëtor komen wonen. Deze zouden later zijn pleegouders worden. Oom Jan was huisarts die ook kleine chirurgische ingrepen deed. Hier heeft Menno het goed naar de zin gehad. Hier heeft hij zich ook goed kunnen ontwikkelen. Dat kon ook niet anders, want in Tiel had hij meer mogelijkheden. Mede daardoor werd hij een van de invloedrijkste Nederlandse schrijvers.

Zie voor meer over Menno ter Braak op: http://www.mennoterbraak.nl/

 

Molens in Eibergen.

http://www.eibergsemolens.nl/

 

Olden Eibergen.

Dit is een zeer oude buurtschap dat vroeger bij de gemeente Eibergen hoorde. Olden Eibergen werd al genoemd in 1331. Deze buurtschap bezit verschillende oude boerderijen. Dat zijn o. a. Olminkhof, Leugemors en Vaarwerk. Het voert te ver om er hier dieper op in te gaan. Wilt u meer weten kijk dan op: http://www.heerlijkheidborculo.nl/blog/category/boerderijen-goederen-en-personen/

 

Natuur rondom Eibergen.

 

Het Vinkennest is een natuurgebiedje van 8 ha. Het is een vrij jong bos met een waterplas. Deze plas is ontstaan door zandwinning. Het ligt enkele honderden meters ten Zuid – Westen van Eibergen.

 

Het Kerkloo Is 40 ha groot. Het is een fraai loof en naaldbos. In dit bos, is wat gedeeltelijk in 1880 is ontstaan, lopen schitterende eikenlanen. Zwarte specht en havik komen hier voor.

 

Het Zwilbroek heeft een oppervlakte van circa 40 ha. In dit gebied is de natuur heel gevarieerd. Er bevinden zich graslanden, houtwallen, hoogveen en heide. Het Zwilbroek sluit aan bij het Duitse Zwillbrockerven.

 

De Rekkense heide is 2 ha groot. Het bestaat uit bos en heide. Dit gebiedje is nog een restant van de vroegere enorme heidevelden die de fraaie Achterhoek op tal van plaatsen bedekten bedekten.

 

Uit in Eibergen.

Museum De Scheper is gehuisvest in een statig Herenhuis, dat gebouwd is in de 19e eeuw. In dit museum wordt een beeld gegeven van de ontwikkeling van deze streek van de Achterhoek in de loop der eeuwen. In de boerderij De Vuurrever wordt een beeld gegeven van het leven op het platteland van 1900.

Adres: de Hagen 24.

http://www.museumdescheper.nl/

 

Eibergen bezit nog een museum. Dat is het privémuseum “De sfeer van Weleer.” Het is gehuisvest in een boerenschuur aan de Holterweg 19 in Rekken. Hier kunt u de sfeer proeven uit grootmoeders tijd. http://www.sfeervanweleer.nl/

 En als u toch in Rekken bent ga dan ook even kijken bij het modelvliegtuigenveld voor modelbouw.

 Film over oud Eibergen.https://www.youtube.com/watch?v=JRxlWXmBBoI

 

Rekken. Het bloemencorso in Rekken is een echte publiekstrekker. Kijk voor meer op: http://bloemencorsorekken.nl/

 

Aanbevolen links. 

https://www.plaatsengids.nl/eibergen

 http://www.historischekringeibergen.nl/

Adellijk huis Mallem zie op:  https://nl.wikipedia.org/wiki/Hof_te_Mallem

 

Literatuur:

Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden. Dr. A. J. van der Aa. Uitgeverij J. Noorduyn en Zoon te Gorinchem. 1843.

 

Bijvoegsels op het Vaderlandsch woordenboek,

Door Jacobus Kok, Jan Fokke. Uitgegeven te Amsterdam door Johannes Allaert 1775.

 

Achterhoek en Montferland. Uitgeverij van Heemst uitgeverij Houten.

 De Provincie Gelderland. Lekturama b v. 

http://www.dbnl.org/

 

Natuur en wandelgebieden in Nederland. Vereniging Natuurmonumenten. 

De kadans van de getouwen. Heren en knechten in de Nederlandse textiel. Adriaan Buter. Uitgave Elsevier Amsterdam - Brussel.

.......................................................

 Hengelo Gld. 

 

 OmgevingHengeloGld1822.jpg

 

Omgeving Hengelo Gld. in 1822. Bron: http://www.topotijdreis.nl/ 

 

Hengelo Gld. Een dorpje waar niets over te zeggen valt? Nou, vergeet dat maar. Dit dorpje met zijn ruim 8000 inwoners spant mogelijk wel de kroon in de Achterhoek. Menige plaats in ons land mocht het willen om zoveel activiteiten binnen haar grenzen te hebben als Hengelo Gld. Maar daarover verderop meer.

Hengelo Gld ligt te midden van het fraaie coulisselandschap dat een groot gedeelte van de Achterhoek zo kenmerkt. Uniek in de directe nabijheid van Hengelo Gld is de omgeving van Huis ’t Zelle en het Zand. Het is de hoofdplaats van de gemeente Bronckhorst.

 

De bewoning van Hengelo Gld is al heel oud. Vermoedelijk dat er circa 2000 jaar voor onze jaartelling al mensen in die gebied woonden dit kan men afleiden aan de archeologische vondsten die zijn gedaan aan de Elderinksweg nabij het Gelderse dorp. Daar zijn stenen werktuigen gevonden tijdens de opgravingen van 25 september t/m 2 november 2007. Mogelijk dat het hier ging om werktuigen uit de klokbekercultuur. Wie er meer over wil weten schaffe het boek Van Graven in De Prehistorie En Dingen Die Voorbijgaan: Onder redactie van  H. M. van der Velde, N. L. Jaspers, E. Drenth & H. B. G. Scholte Lubberdink. Een uitgave van Sidestone Press, Leiden.

 

De Nederlands Hervormde kerk (Remigiuskerk genoemd naar Remigius van Reims) is een zogenaamde pseudo – basiliek. Het koor is het oudste en ook het interessantste deel van de kerk. In de kerk bevinden zich prachtige muurschilderingen van de twaalf Apostelen. Deze staan  in een kring rond het altaar en de crucifix in de triomfboog.  Elke Apostel heeft een spreukband bij zich waarop een artikel staat van de geloofsbelijdenis. De Drie koningen staan in de noordzijbeuk in aanbidding afgebeeld. De toren van de kerk stamt uit de 10e eeuw. Mogelijk uit het jaar 963.

 

Sint Willibrorduskerk.

Deze kerk is in 1842 – 1843 gebouwd. Het is een waterstaatskerk. Het is een pseudo – basiliek. De kerk is gewijd aan Willibrordus.

In 1883 kwam er een hevige storm waardoor de toren van de kerk in elkaar zakte. In 1924 is de kerk gerestaureerd. Het is een rijksmonument.

 

 

 IemkersHengelo.jpg

Het 12 en half jarig bestaan van de Imkers - vereniging Hengelo Gld.

Zittend v. l. n. r. B. A. Eugelink? Hesselink. H. A. Hoetink G. Klein. Hesselink ? en G. J. Hissink.

      http://hengelo-gld.bijenhouders.nl/ 

 

De Dorpsbleek.

Op de dorpsbleek staat nog altijd het bleekhuisje uit ca 1700. Op deze bleek konden de huisvrouwen vroeger de was te drogen leggen. Het bleekhuisje werd bemand door de Bleekwachter. In het gebouwtje zaten gleuven waardoor de wachter een oogje in het zeil kon houden.

 

 BleekHengelogld.jpg

 

Tradities.

De bevolking van Hengelo Gld hecht sterk aan tradities. Sinds jaar en dag deden de boeren mee aan het roggebroden leveren aan de armen onder de bevolking. Inlevering geschiede bij de boerderij Muldersfluite. Dit gebruik stamt nog uit de 16e eeuw. In ruil daarvoor kregen de boeren dan bepaalde rechten. Deze broden werden dan per opbod verkocht. Deze roggebroden moesten 22 pond wegen.

 

Broood.jpg

 

Paardenmarkt en nog wat.

In Hengelo vindt in juli de paardenmarkt plaats. De paardenmarkt is op zich niet zo groot als weleer, maar dat wordt aangevuld met paardenwedstrijden, springconcoursen en men – wedstrijden. Ook vinden er dan toertochten met koetsen plaats. Dit alles tijdens de jaarlijkse kermis.

 

Quick sportschoenen en sportkleding.

Ooit stond er in Hengelo Gld een schoenfabriek van naam. Het was het welbekende merk Quick. Veel bekende topsporters uit het verleden oefenden hun favoriete sport uit op Quick sportschoenen. In 1905 begon Herman Jansen met de productie. Het meest bekend werd de Quick voetbalschoenen. Voetballers van grote naam, zoals Lenstra, Wilkes, Piet Keizer etc. in de tachtiger jaren krijgt het bedrijf ernstige concurrentie uit het buitenland. Quick blijf de nadruk leggen op hoge kwaliteit op de sportschoenen en sportkleding. Maar in 1986 moet het bedrijf haar deuren sluiten. Er vindt daarna nog een doorstart plaats. Maar in 1992 sluit men definitief.

 

Meer over het legendarische bedrijf op: http://www.q1905.com/nl/pages/q-history/

 

Huis ’t Zelle.

Het Huis ’t Zelle is een landgoed van 355 ha groot. Het bestaat uit bos, en landbouwgrond, oude bomen, lanen en oude waterpartijen. Met Huize Zelle en de directe omgeving van 94 ha is als rijksmonument aangemerkt.

 

Het Zand.

Het landgoed t’ Zand dateert uit de middeleeuwen. Het is circa 78 ha groot. Het bestaat voornamelijk uit bos, akkers omzoomt met heggen.

Het ligt tussen Hengelo Gld en Zelhem in. Zie voor meer o. a. kamperen op: http://www.landgoedhetzand.nl/

 

 

Interessante links.

 

Archeologie Hengelo Gld.

https://books.google.nl/books?id=U0B8Xg5b6yIC&pg=PA87&dq=hengelo+gld&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=hengelo%20gld&f=false 

 

Kijk voor wat er allemaal te doen is in Hengelo Gld.

https://www.youtube.com/watch?v=0fyfi_h_59k 

 

https://www.plaatsengids.nl/hengelo-gelderland 

 

Tussen Hengelo Gld en Zelhem liggen de dorpjes Keijenborg en Velswijk.

Keijenborg ligt in de landstreek ’t  Gooi in de Achterhoek. Het is een redelijk dorp met circa 1200 inwoners.

In Velswijk staat de Wittebrinkse Molen. Deze molen uit 1889 is een korenmolen die staat in de buurtschap Wittebrink. In 1970 is de molen volledig gerestaureerd. De molen is een particulier bezit maar is na afspraak wel te bezichtigen. Link: http://www.oudzelhem.nl/molens/wittebrinksmolen/omschrijving.htm 

 

In 1937 werd hier het kamp Wittebrink gebouwd voor mannen die werkzaam waren in kader van de werkverschaffing in de jaren ’30 van de vorige eeuw. In 1942 moesten deze vertrekken om plaats te maken voor Joden. Hun verblijf was hier maar tijdelijk, Zij werden doorgestuurd naar kamp Westerbork. Van daar werden ze op transport gesteld naar de vernietigingskampen.

  

Literatuur:

 

De oude dorpskerken boven de grote rivieren. Door Gé Verheul. Uitgave De Haan Unieboek bv Bussum. 1982.

 

Reizen door de Benelux. Provincie Gelderland.

 

Kijk op Gelderland. Onder redactie van Tom Bouws. Elsevier Amsterdam – Brussel.

 

Thuis in de Achterhoek. Peter van der Ros Terra , 2007 Arnhem.

 

Natuur en wandelgebieden in Nederland. Vereniging Natuurmonumenten.

 

Wikipedia en andere internetsite’ s.

 

 

 

Lichtenvoorde. 

Eibergerspinster-1.jpg

Een nijvere boerin in Harreveld nabij Lichtenvoorde spint vlasgaren met een zogenaamde dubbele vlocht. Ze spint dus twee draden tot één op een spinnewiel.

 

Lichtenvoorde is al heel oud. Wanner het stadsrechten kreeg is niet bekend.

Maar nog ver daarvoor was de streek al bewoond. Dat was al ver voor onze jaartelling het geval. Dat blijkt uit de voorhistorische voorwerpen die in de omgeving zijn opgegraven.

Mogelijk betekent de naam een doorgang door het veen of bosgebied. Een voorde kan ook een recht van doorgang betekenen.

Lichtenvoorde werd door Slichtenhorst als een stedeke met ene slot en eene poort genoemd.

Het dorp had circa 1855 ongeveer 3250 Rooms Katholieken 361 Nederlands Hervormden, 16 Afgescheidenen en 5 joden binnen haar grenzen.

 

 

In 1854 had Lichtenvoorde 3640 inwoners. Deze woonden in 536 woningen. Deze woningen gaven aan 627 gezinnen onderdak. Van de bevolking behoorden er 3290 inwoners tot de Rooms Katholieke kerk. 330 gingen naar de Nederlands Hervormde kerk. Circa 14 mensen waren Christelijk Afgescheiden.

 

Huis te Lichtenvoorde ook wel het kasteel Lichtenvoorde genoemd was een waterburcht. Dat betekend dat het omgeven was door water. Het kasteel is gebouwd door Gijsbert IV van Bronckhorst aan het begin van de 14e eeuw. Frederik van Bronchorst bouwde er in een kapel nabij het kasteel. Bij het kasteel ontstond later het dorp Lichtenvoorde. In 1616 werd Lichtenvoorde een zelfstandige heerlijkheid. Bij deze heerlijkheid behoorden ook de havezaten Harreveld en Tongerlo. In 1776 kocht Willen V, Stadhouder, het kasteel Lichtenvoorde. Circa 1790 is het kasteel afgebroken. Aan het kasteel was de titel ‘Heer van Lichtenvoorde ‘verbonden. Koning Willem Alexander is daardoor nog ‘Heer van Lichtenvoorde.’

Het enige wat er nog aan herinnerd is het Richtershuis. Dat is het voormalig koetshuis van het kasteel.

 

Openbaar vervoer Lichtenvoorde.

 

TramLichtenvoorde.jpg

 

In 1880 werden er plannen gemaakt voor het uitbreiden van de tramlijn van de stoomtramlijn Groenlo – Lichtenvoorde door te trekken naar Aalten, Varsseveld en Terborg. Initiatiefnemer was de G.S.M. Dit plan sneuvelde echter. In 1893 probeerde men opnieuw het openbaar tramlijn vervoer in de omgeving van Lichtenvoorde te realiseren. Ook dat plan haalde het niet. In 1908 vond de opening plaats van de lijn Lichtenvoorde – Groenlo – Harreveld plaats. Deze werd al snel opgevolgd door de opening van de lijn Lichtenvoorde – Groenlo – Zeddam. Eind april 1910 werd de lijn Lichtenvoorde – Bocholt in gebruik genomen. De lijn – Bredevoort – Aalten – Bocholt was van groot belang voor de arbeidskrachten uit Aalten en omgeving die in Bocholt hun brood verdienden. Dit zijn maar enkele grepen uit het openbaar vervoer van Lichtenvoorde en wijde omgeving.

Deze gegevens heb ik ontleend uit: Op smalspoor door Oost-Gelderland

Door H. Nieweg Uitgegeven door E. J. Brill te Leiden in 1976. Mogelijk nog verkrijgbaar bij Boekwinkeltjes.

 

Openbaar vervoer.

 

De Graafschapbode van 25 – 08 – 1888 berichtte dat met den eersten september aanstaande onze Omnibus- Maatschappij geregeld éénmaal per dag van Zieuwent naar Lichtenvoorde en terug een omnibus zal laten lopen.

 

In Lichtenvoorde werd, zo bericht de Graafschapbode op 18 – 02 - 1893, een commissie benoemd ten einde te onderzoeken, in hoeverre het plan tot het aanleggen van een tramlijn Station – Lichtenvoorde, levensvatbaarheid mocht hebben.

 

Kerken in Lichtenvoorde.

 

De R. K. kerk in Lichtenvoorde draagt de naam van zendeling Bonifatius. Deze is door de architect Wolter te Riele in 1912 – 1913 gebouwd. Deze architect is op 08 – 08 – 1867 te Deventer geboren. Hij overleed te Utrecht op 13 – 02 – 1937.

Hij bouwde de meeste kerkgebouwen in de neogotische stijl.

De kerk in Lichtenvoorde had een eerder kerkgebouw dat was een waterstaatskerk.

Het nieuws van den dag: kleine courant van 07-07-1884 melde dat te

Lichtenvoorde de R. C. kerk werd geraakt door de bliksem, maar geraakte niet in brand.

 

De Nederlands Hervormde Johanneskerk.

Een voorganger van deze kerk is een kapel die is gebouwd in 1496. Deze wordt gebouwd bij zijn kasteel door Frederik van Bronckhorst – Borculo.

In 1616 gaat het dan bouwvallige gebouwtje over in Protestantse handen. De huidige kerk is in 1648 gebouwd. De toren staat enigszins scheef.

 

 

 De Gereformeerde kerk Lichtenvoorde.

http://www.oudheidkundelichtenvoorde.nl/node/40

 

De dorpen in de directe omgeving liggen in een fraai coulisselandschap er omheen. Dat zijn Zieuwent, Harreveld en Lievelde.

Onder de rook van Lichtenvoorde ligt het dorpje Harreveld. De oudste vermelding van Harreveld dateert uit circa 1200. Het is dan een Huis te Harreveld. Ook wel Herveld, Hervelde, Herfelde enz. genoemd. Het werd als leen ook wel het Hoff toe Dieterding genoemd. Het is dan een leen van het Huis te Bergh. Het Huis te Harreveld is vooral bekend geworden door haar bewoonster de Freule van Dorth. Meer over deze strijdbare vrouw op: http://www.isgeschiedenis.nl/sterke-vrouwen/de-freule-van-dorth-strijdbare-orangiste

 

Harreveld heeft ruim 1400 inwoners.

In het centrum domineert de statige Sint Agathakerk.

 

Lievelde ligt ten Noord – Oosten van Lichtenvoorde aan de Europaweg 38 A. Het heeft ruim 1500 inwoners. Het heeft een station aan de lijn Groenlo – Lichtenvoorde – Winterswijk.

 

In Lievelde bevindt zich ook een oorlogsmuseum dat gaat over de luchtoorlog 1940 – 1945. In deze oorlog storten er circa 6500 vliegtuigen neer. Waarvan er ongeveer 400 in de Achterhoek. Het museum is gevestigd aan de Europaweg 34.

7137 HN LIEVELDE  Kijk voor meer op:  http://www.crashmuseum.nl/

 

 

 

Momenteel hoort Lichtenvoorde bij de gemeente Oost – Gelre.

 

 

Ziekten in Lichtenvoorde.

Tyfus.

In Lichtenvoorde kwamen in 1869 vijf gevallen voor van tyfus. Eén daarvan overleed. De gezondheidstoestand van de bevolking was goed te noemen. Er was geen acute exanthemata geconstateerd. Ook waren er in de winter weinig sterfgevallen ten gevolge van chronische zieken waargenomen. In november en december van het hierboven genoemde jaar heerste er wel bij kinderen kinkhoest. Zeer groot was wel het aantal vroeggeboorten en doodgeborenen.

Braakloop heerste in 1839 behoorlijk in Lichtenvoorde. Deze ziekte, ook wel Cholera genoemd heerste in ons land vanaf 1832. Er vielen in ons land duizenden slachtoffers.

In Lichtenvoorde moet de gevreesde ziekte zijn overgebracht door iemand die in Utrecht in het choleraziekenhuis was geweest. Bij zijn terugkomst in Lichtenvoorde heeft de ziekte zich bij hem geopenbaard, doch is hij er wel van genezen. Dit meldde de Arnhemsche Courant op 13 – 09 – 1832.

Door gemeentebestuur van Lichtenvoorde waren verschillende maatregelen genomen. Zo zijn er voor onvermogenden gratis desinfectiemiddelen verstrekt.

 

 

Natuurgebieden.

 

Het Schaarsheide, die  ten Z – O  van Lichtenvoorde ligt is circa 3 ha groot. ’t Clooster dat iets verder naar het oosten ligt is 50 ha groot. Dit is een zeer fraai gebied.

 

Het Lievelderbroek is circa 4 ha groot. Dat ligt in het dal van de Baaksebeek. Het is een overblijfsel van een oorspronkelijk moerasgebied. Het bevat een aantal kleine, maar fraaie bosjes.

 

Het Lievelderveld is circa 18 ha groot. In dit enigszins golvend gebied staan grove dennen en jeneverbesstruiken. Uiteraard groeit er ook hier en daar wat heide. De levendbarende hagedis heeft ook hier zijn leefgebied.

 

Lichtenvoorde 1000 jaar.

 li.jpg

 

http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=foto+lichtenvoorde&page=1&coll=ddd&identifier=ddd%3A011154369%3Ampeg21%3Aa0029&resultsidentifier=ddd%3A011154369%3Ampeg21%3Aa0029

De Graafschap -bode : 14-08-1946.

 

Interessante links:

 

https://www.plaatsengids.nl/lichtenvoorde

http://www.oudheidkundelichtenvoorde.nl/

http://bloemencorso.com/

Het erve Kots.

http://www.ervekots.nl/over-erve-kots

 

Literatuur:

Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden: Door Abraham Jakob van der Aa Uitgeverij J. Noorduyn en zoon te Gorinchem 1854.

Schetsen en taferelen uit de Achterhoek. J. A. Klokman. Druk: F. A. de Jong te Arnhem.

Natuur en Wandelgebieden in Nederland  Vereniging van Natuurmonumenten.

Verslag van der Toestand der Provincie Gelderland, gedaan aan de provinciale staten. G. W. van der Wiel & Co 1870.

Statistisch jaarboek voor het koninkrijk der Nederlanden. Uitgave van Weelden en Mingelen 1839.

 

---------------------------------------------------

 

Nieuw Neede. Nieuw

Het dorp Neede is ook al heel oud, In 1188 wordt het al genoemd. Het behoort dan tot de heerlijkheid Borculo. Het is een fraai dorp dat is ontstaan aan de zuidkant van een stuwwal. Het lag aan de Hessenweg van Deventer naar het Duitse Vreden. De naam Hessenweg kent twee uitleggingen. De één zegt dat het gaat om koopmanswegen die leiden naar het graafschap Hessen – Kassel. Maar anderen zeggen dat het gaat om paardenwegen. Hers is de oude benaming van paard. Hoe dan ook, Neede lag vroeger aan zo’ n oude Hessenweg.

Dat kon uiteraard voordelen bieden voor de handel.

De naam Neede komt vermoedelijk van de hier gevonden kleilaag in de directe nabijheid Needese berg die men Needien noemde.

 

Needeplattegrond1819.jpg

 Plattegrond omgeving Neede. Bron: http://www.topotijdreis.nl/ 

 

Circa 1850 bevatte het dorp Neede ook nog de buurtschappen Achterveld, Broeke met de buurtschap Rietmolen, Hoonte, Loghuizen, Noordijk, en Ruwenhof. Men heeft er een weefschool gehad in het leren vervaardigen van calicots. Wel waren er in die tijd 6 textielbedrijven waar calicots werden gemaakt.

Deftige huizen had men in Neede niet. Doch in het begin 1800 zijn er wel een paar deftige huizen gebouwd in het dorp. Daardoor, schrijft A van der Aa, is het dorp zeer in aanzien toegenomen.

 

Kerken in Neede.

De Nederlands Hervormde kerk was voor de reformatie gewijd aan de Heilige Cecilia. Na de reformatie is de kerk in het verval geraakt. Op 17 augustus is het gebouw gesloten. Nadat de kerk, op de toren na, was gesloopt, is er op dezelfde plaats een nieuwe vergaderruimte gebouwd. De eerste steen werd gelegd op 7 juli 1846. Op 9 januari 1848 werd de kerk ingewijd. Bij de laatste zijn er enkele fraaie beelden opgegraven.

Bijzonder fraai is het laat gotisch portaal uit de 15e eeuw.

 

De Rooms Katholieke kerk Sint Ceaciliakerk staat aan de Borculoseweg. Het is een driebeukige kerk. De kerk is in 1949 op dezelfde plaats van zijn voorganger gebouwd door Joh. H. Sluijmer. De oude kerk die in de oorlogsjaren zwaar was beschadigd, was van 1898.

 

De Gereformeerde kerk Vrijgemaakt.

Deze kerk werd geïnstitueerd op 12 juni 1890. De Vrijmakingsdatum is 15 juni 1945. Website; http://www.gkvneede.nl/

 

Adellijke huizen Neede.

De meeste adellijke huizen stonden ten zuid – westen van Neede. Richting Gelselaar.

 

Kasteel Bevervoorde.

Dit kasteel is vermoedelijk gebouwd in de 15e eeuw. Het had een afmeting van 30 bij 50 meter. Qua gebouw is er nog weinig bekend. Wel is er in 2005 enige archeologisch onderzoek gedaan.

 

De Hoeve.

 

Dit was een kasteel, of een kasteelachtige boerenhoeve.

In 1650 wordt het een adellijke havezate genoemd. Zie voor meer op: http://www.oudnoordijk.nl/ Kijk daar bij: Verdwenen boerderijen en huizen in Noordijk.

 

Huize De Kamp.

De vroegste vermelding is 1469. Het was toen een havezate in de heerlijkheid Borculo.

Zie voor een mooi filmpje op: https://www.youtube.com/watch?v=0h1YYWvI6uw

Ook de Historische Kring van Neede spant zich in dat Huize De Kamp behouden blijft voor alle inwoners van Neede. http://www.historischekringneede.nl/

 

 

 

https://books.google.nl/books?id=zHcZG9r6b7MC&pg=PA2180&dq=huizen+neede&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=huizen%20neede&f=false

 

De cycloon van 1926.

 De cycloon van Borculo treft ook Neede. De fabriek van de gebroeders Ter Weeme ging geheel in puin. Spoorwagons op het stationsemplacement waaiden als lucifersdoosjes om.

De gebouwen van de fabriek van Gebr. Ter Weeme, zoals de sterkerij, blekerij en weverij moesten het ontgelden. De grote fabrieksschoorsteen waaide om en viel door het dak en kwam op de stoomleiding terecht. Dit had tot gevolg dat de hete stoom alle kanten uitblies.

 De circa 300 arbeiders in de fabriek hadden de storm zien aankomen. Zij hadden bijtijds hun toevlucht genomen in de kelders van het bedrijf.

De kom van Neede bleef gelukkig enigszins gespaard van de verwoesting.

In de gehele Achterhoek vielen zeven mensenlevens te betreuren.

 

 Graafschapbode07-06-1927.jpg

 

De ramp van Borculo trof niet alleen Borculo. maar ook tal van andere plaatsen, zoals Neede.

Deze gewonde vrouw laat zich fotograferen door de Graafschapbode in 1927.

 

Natuurgebieden rondom Neede.

 

Het Teeselinkven is met 18 ha niet groot. Maar oh, wat is het een belangrijk gebied. In 1188 is het aangelegd. Het heet dan het Hof van Thescelinc. Het moet een vrij groot hof zijn geweest. In 1716 wordt het eigendom van de provincie Overijssel. In 1832 Waander Teeselink de eigenaar. Oorspronkelijk was het een bos en heidegebied. Het ven ontstond doordat men de humusrijke grond gebruikte om baggerturf of blokjes van te maken.

In 2000 is het inmiddels verlandde gedeelte uitgegraven. Dat resulteerde in een enorme diversiteit aan flora en fauna.

Sinds 1967 is het in eigendom van Geldersch landschap en Geldersche kasteelen.

 

Het Needse Achterveld.

Het Needse Achterveld heeft een oppervlakte van 143 ha. In dit gebied komen nog uitgestrekte heidevelden voor. Hier vindt je nog dopheide en veenmossen. Het is vooral van belang dat dit gebied behouden blijft voor tal van diersoorten. Ook de vlindersoort het Gentiaanblauwtje heeft hier zijn leefgebied. Het gebied wordt begraasd door runderen.

Zie voor meer: http://www.hetachterveld.nl/

 

De Needse berg.

 

De Needse berg heeft een hoogte van bijna 35 meter. Hij ligt in de buurtschap Lochuizen. Door het dal ten noorden van de heuvel stroomt de Buurserbeek. In het dal ten zuiden van deze heuvel stroomt de Bolksbeek. De Needse berg is ontstaan in de voorlaatste ijstijd. De diepe kuilen zijn ontstaan door klei en zandwinning. Belangrijke vondst is wel de kies van een bosolifant, de Elephas Antiquus in 1953. Die was in die tijd groter dan de Mammoet. De bosolifant had gemiddeld een schouderhoogte van 3.70 meter. Een geweldig dier dus, dat zich voedde met blaadjes en twijgjes.

                    bosolifant2.jpgmens.jpg

 

                                         Elephas Antiquus.              De Mens van circa 180 cm. 

Het Olthaar.

Het Olthaar is een landgoed nabij de Buurserbeek. Het ligt nog net in de provincie Gelderland. Het is 36 ha groot, dat bestaat uit bos. Het is een recreatieterrein. In de poel leven een aantal groene kikkers.

 

Dorp van vleermuizen en jam.

http://www.vleermuizendorp.nl/wp/

 

JamNeede.jpg

Maasbode 11 - 09 - 1913.

http://www.jammarkt.nl/

 

Uit de oude dagbladen.

Tot gemeente – vroedvrouw alhier is benoemd Mej. Roelfsema te Diepenheim.

De Graafschap – bode 30 – 01 – 1892.

 

Drie gevallen van dysenterie, waarvan twee met doodelijken afloop, zijn te Noordijk, onder deze gemeente, voorgekomen.

De Graafschap – bode 27 – 02 – 1892.

 

Door tusschenkomst van den agent Boterenbrood alhier, zullen binnenkort weder 10 personen uit deze omgeving naar Amerika vertrekken.

De Graafschap – Bode 24 – 02 – 1894.

 

Poging tot moord.

Te Zutphen zijn door de rijksveldwacht gevankelijk binnen gebracht de gebroeders W., uit Neede, verdacht van poging tot moord op den fabrieksarbeider B.

De Amsterdammer Dagblad voor Nederland 08 – 12 – 1896.

 

Neede.

De dolerenden in deze gemeente hebben hun lidmaatschap van de Ned. Herv. Gemeente opgezegd en zijn overgegaan tot de Chr. Ger. Gemeente te Geesteren.

De Graafschap – Bode 09 – 02 – 1889.

 

De jamfabriek.

Een advertentie uit de Maasbode 11- 09 – 1913.

 

 

Aanbevolen links;

 

http://www.deneedseberg.nl/

https://www.plaatsengids.nl/neede

Voor oude veldnamen kunt u veel vinden op: http://www.oudnoordijk.nl/Noariker%20Joargang_bestanden/VELDNAAM.pdf

 

Literatuur:

 

Wikipedia.

Geldersch landschap en Geldersche kastelen.   

 

Thuis in de Achterhoek, Peter van der Ros Terra , 2007 Arnhem.

 

Reizen door de Benelux. Provincie Gelderland.

 

Kijk op Gelderland. Onder redactie van Tom Bouws. Elsevier Amsterdam – Brussel.

 

Reliëf in Tijd En Ruimte: Interdisciplinair Onderzoek Naar Bewoning  en landschap van Oost – Nederland tussen de vroege prehistorie en middeleeuwen. door R. Van Beek. Sidesstone Press, Leiden. IBSN 9790=8890-048-8.

 

Natuur en wandelgebieden in Nederland. Vereniging Natuurmonumenten.

 

Mooi Gelderland. Handboek Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen.

 

 

 

 

Steenderen.

 

Steenderenluchtfoto.jpg

Plattegrond Steenderen.

 

Steenderen werd omstreeks het jaar duizend al genoemd. In de oudheid werd het ook wel Stiense en Steenre genoemd. Het dorp is ontstaan op een oeverwal van de rivier de IJssel. Van Steenbergen is al sprake in 1046. Dan wordt het Steenre genoemd.

In 1846 was Steenderen nog een zelfstandige gemeente. Onder de gemeente Steenderen vielen toen Baak, Bakerweerd, Bronkhorst, Covik, Emmer, Lampstraat, Luur, Olburgen, Raa of Rah, en Toldijk. Het was dus best een grote gemeente van circa 3100 inwoners. Er stonden in die tijd 448 woningen die werden bewoond door 560 gezinnen.

De meeste inwoners verdienden hun inkomen in de landbouw. Ook werd er gedaan aan de veefokkerij. Deze veehandel floreerde vooral in de grazige weilanden aan de oevers langs de IJssel. In die tijd waren er drie steenovens, een linnenblekerij. Ook waren er vier lagere scholen. Eén in Steenderen zelf één in Toldijk, één te Baak en één in Bronkhorst.

 

De rampen in Steenderen van 1762, 1774, 1782 en 1784.

 Op 27 april 1762 ontstond er in Steenderen een verschrikkelijke brand. In nog geen anderhalf uur waren er 28 gezinnen dakloos. Een man en vrouw kwamen bij deze verschrikkelijke ramp om het leven doordat het dak instortte. Twintig huizen werden een prooi van de verschrikkelijke vuurzee. Twaalf jaar later, in 1774 brak er een verschrikkelijke veepest uit onder de runderen. Van de circa 2000 runderen stierven er ongeveer 1700.

Op 12 maart 1782 sloeg om vier uur in de middag de bliksem in de toren van de kerk. Er ontstond heel veel schade aan de kerk. Het schoolhuis, drie andere woningen en het armenhuis werden volkomen in de as gelegd.

In maart van het jaar 1784 werd de gemeente Steenderen verrast door een overstroming. De Rijndijk boven Bislich bij Wezel was doorgebroken. De hele toenmalige gemeente van Steenderen stroomde onder. Er bleven maar circa 5 woningen gespaard voor het water. De kerk stond vol met rundvee Enkele dieren zijn verdronken. Gelukkig geen inwoners van dit door rampen geteisterde gebied.

Toch was dit nog niet het einde van al de rampen die de gemeente Steenderen te verduren kreeg. In februari 1799 was er weer hoog water in de Rijn. Onmiddellijk veranderede de weersgesteldheid en viel er een strenge vorstperiode in. Verschillende inwoners verbleven dagenlang op de daken van hun huis, of hadden zich op andere stellages in veiligheid gebracht. Omdat het ijs niet sterk genoeg was kon men hen niet goed bereiken met grote sleeën. Men gebruikte daar kleinere sleeën voor. Maar het laadvermogen was daardoor veel minder, zodat het veel meer tijd in beslag nam. Nadat de dooi begon in te vallen kon men hen bereiken met rivieraken.

In november 1800 woede er een felle storm in ons land. In de gemeente Steenbergen verwoeste deze vijf woningen. Ook werd er grote schade aangericht aan kerk en pastorie.

En in januari 1809 was het weer hoog water met zware ijsgang. Op de 31e januari dreven er circa 6 woningen gedeeltelijk, circa 3 geheel weg. Vele woningen liepen toen ook veel schade op.

In 1816 was het weer raak met het hoge water. Maar dat was in de zomermaand augustus. In het gebied van de IJssel is toen veel koren vernield. En in juli 1832 vond er een verschrikkelijke hagelbui plaats die gepaard gaande met onweer veel schade aanrichtte op het veld staande gewassen zoals koren en tuinvruchten. Er was ook veel glasschade. Ook werden er veel vogels getroffen door de hagel. Zelfs een ooievaar op zijn nest vond de dood. Deze gebeurtenis vond voornamelijk plaats aan de zuidkant van het dorp en in de buurtschappen Olburgen, Raa, Luur en Toldijk.

En tot slot was er op 12 januari 1838 een grote brand in Steenbergen. Tweehuizen en een zaadberg vielen ten prooi aan de vlammenzee. Daarbij kwamen vier stuks vee om.

 VliegtuigbomSteenderen.jpg

 De schade van een Engelse vliegtuigbom in een boerenschuur in de gemeente Steenderen is enorm. Of er slachtoffers zijn gevallen is niet bekend. De kippen hebben het in ieder geval wel overleefd.

 

De Nederlands – Hervormde kerk.

 De Hervormde kerk in de Dorpsstraat no 20 had in 1846 ruim 1620 lidmaten. Deze woonden in Steenderen en Bronkhorst. Deze kerk droeg voor de Reformatie de naam Sint-Remigiuskerk.

Remigius was bisschop van Reims *plm.437 te Cerny-en-Laonnois - † 13 januari te Reims.

Het is een laat – gotische pseudobasiliek. Circa 1440 werd het koor gebouwd. In 1782 ontstond er een grote brand vanwege een blikseminslag. Daarbij ontstond een enorme schade aan de gewelven.

In de periode 1966 – 1972 is de kerk gerestaureerd. De kerk bezit een orgel dat gebouwd is door J. Mitterreither ( Graz *1733 - † 1800). Dit was een Oostenrijker, maar woonde en werkte in Nederland.

 De R K. St.-Willibrorduskerk.

De R K. St.-Willibrorduskerk kerk had in 1846 circa 1150 leden. Deze woonden mogelijk in Steenbergen, Baak, Olburgen en Drempt.

De huidige kerk is gebouwd naar een ontwerp van ene H. J. Wennekes. De kerk kreeg als patroonheilige Willibrord.

De kerk is gebouwd in de jaren 1862 tot en met 1864 naar ontwerp van H.J. Wennekers en kreeg als patroonheilige Willibrord. Het orgel is gebouwd door de firma Verschueren. De kerk is een gemeentelijk monument.

 

De Bronkhorstermolen.

 

Even buiten Steenderen, aan de Spaensweertweg, staat de Bronkhorstermolen.

Deze is gebouwd in 1844. Het is een korenmolen, ook wel Beltmolen genoemd. Belt betekend heuvel. Voor 1844 stond hier eerst een standerdmolen. Maar die brandde in de nacht van 17 op 18 mei 1844 af. Dat was een dwangmolen. De naam dwangmolen betekend dat de inwoners van de gemeente Steenderen verplicht waren hun koren in deze molen te laten malen. Deze verplichting was een gevolg vanwege de rechten die de heren van Bronkhorst hadden op het gebruik van de wind. Een windrecht dus. Dit recht hadden ze tot 1795.

Elke zaterdag van 10:00 tot 16:00 is de molen geopend.

Zie ook: http://www.Bronkhorstermolen.nl/

 

In Steenderen staat het bekende bedrijf Aviko. Dit bedrijf staat bekend om de verwerking van aardappelen.

 Steenbergen heeft 16 Rijksmonumenten.

Interessante links.

 http://www.historischeverenigingsteenderen.nl/

http://www.hetsteenderslandschap.nl/  

 

http://www.logeerensfeer.nl/

 

http://www.vvvbronckhorst.nl/over-bronckhorst/steenderen-bronkhorst-en-omgeving?sc_lang=nl-NL

 

Literatuur:

Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, Dr. A van der Aa. 1847.

 

http://www.dbnl.org/tekst/sten009monu05_01/sten009monu05_01_0191.php

 

 Varsseveld. 

 

 KaartVarsseveldenomgeving1823.jpg

Landkaart van Varsseveld en omgeving uit 1823. 

Bron: http://www.topotijdreis.nl/ 

 

Varsseveld is al heel oud. In een akte uit het jaar 823 blijkt dat Varsseveld al bestond.

De oude benaming moet zijn geweest Wazovelde. Wazo of Waso is de oude benaming voor grasveld.

Maar het huidige woordje Varsse of Vars kan ook verwijzen naar de veeteelt die reeds eeuwenlang in het dorp aanwezig was.

Toch is er lang onduidelijkheid geweest over de herkomst van de naam van het dorp. In het Aardrijkskundig schoolboek van de provincie Gelderland schrijft J. van Wijk Roelandszoon  in 1819 nog dat Varsseveld, waarschijnlijk genoemd naar Varus, een Romeinsch  Legerhoofd, wiens keurbenden aldaar in de pan zouden zijn gehakt.

Varus is echter, naar men beweerd, in het Teutoburgerwoud door de Germaanse leider Arminius verslagen. Maar ook daar is weer verschil van mening over.

In de achttiende eeuw zijn de dubbele grachten rondom de toen al niet meer bestaande burcht gedeeltelijk gedempt. De woningen die er later op deze plaats werden gebouwd moesten echter op palen worden gebouwd.

 

 

 In 1819 had Varsseveld 2429 inwoners Die voor het overgrote deel werkzaam waren in de Agrarische sector.

Momenteel heeft de plaats Varsseveld circa 6000 inwoners.

 

In de nabijheid van Varsseveld werd vroeger ijzeroer gedolven.

 

De ,,Olde Mölle’’ te Varsseveld verdwenen.

 

 StendermolenVarsseveld.jpg

Dit is geen foto van de Graafschapbode zoals in dit artikel wordt gesuggereerd. Die foto was te onduidelijk.

Voor de bron van bovenstaande foto zie: http://www.fietsenindeachterhoek.nl/vmolens.html

Das Alte stünt

Es anderen sich die Zeiten….

 

 De mooiste Stender – molen van de Achterhoek gesloopt.

 

De grootste en fraaiste stendermolen uit den Achterhoek, tevens de mooiste molen in zijn soort in het geheele land, is heden Maandagmiddag kwart voor één met een vervaarlijke dreun tegen Moeder Aarde geploft.

Eeuwenlang – de molen werd eertijds gesticht door den graaf van Bergh en dateert uit het jaar 1760 – heeft deze fraaie, robuste ,,olde kaste ‘’ zijn wieken gezwaaid door het landschap, dat hij tot sieraad diende. Als zodanig trok hij de algemeene aandacht en bewondering van hen, die oog hebben voor landschapsschoon. - ‘Onwillekeurig rijst de vraag, of deze prachtige molen niet uit de handen van den slooper gered had kunnen worden. Ruim f 100 was voldoende geweest om den ouden kolos voorloopig van den ondergang te redden. Reeds een viertal jaren terug kwam deze zaak ter sprake, toen de huidige eigenaar, de heer Willink, het vonnis wenschte te hebben voltrekken, doch het slooperswerk uitstelde in verband met voorloopige pogingen tot behoud van den reus. De heer Wilmink heeft 4 jaar gewacht en thans de knoop doorgehakt: sloopen! Wij waren heden Maandagmiddag op ,,de plaats des onheils” getuige van de executie, waarvan de fotograaf bijstaande foto maakte.

 Jammer heel jammer, dat niet tijdig is ingezien dat een der oudste bouwwerken uit Varsseveld en tevens de fraaiste ,,stenderkasten” uit heel Nederland hier tot derving van een luttel bedrag aan onderhoudskosten voor altijd is vernietigd en weggevaagd.

De redactie van dit blad betreurt ’t dan ook dat zij niet in de gelegenheid is geweest de thans ten uitvoer gebrachte sloopersplannen tijdig te signaleren en een ,, reveil!”tot hare lezers te richten tot behoud van den fraaie molen.

Varsseveld en zijn ,,Olde mölle”behoorden bij elkaar en wij houden ons overtuigd dat met ons stellig zeer velen het verdwijnen van dit historisch monument, dat zoo bizonder paste in het landelijk karakter van zijn omgeving, als een gemis zullen voelen.

 

 

Graafschapbode. 04-04-1932

 

 

Varsseveld.jpg

Hervormde Kerk te Varsseveld.

 

 

Grote of Laurentiuskerk

Officieel de Grote kerk maar wordt in de volksmond nog altijd de Laurentiuskerk  genoemd.
Al rond het jaar 1000 was er een gemeente te Varsseveld. Deze viel toen onder de parochie van Zelhem. Maar het duurde tot circa 1150 voordat Varsseveld een zelfstandige parochie werd.
In 1658 had de kerk al een orgel. Dit is echter door de enorme brand van 1728 in Varsseveld verloren gegaan. In 1859 ging men over tot de aanschaf van een nieuw orgel. Dit werd gebouwd door de orgelbouwer Knipscheer te Amsterdam. In 1860 werd het orgel in gebruik genomen.
Het zal een H Knipscheer zijn geweest. Want de meeste orgelbouwers waren Hermanus Knipscheer. Dat ging van vader op zoon. Te denken valt dat het Hermanus Knipscheer 2 is geweest. Die leefde van 1802 – 1874.
De eerste predikant die na de reformatie in Varsseveld kwam was Godefridus Bucherus. Hij kwam in 1602 van Almen en Harfsen. Voor de Reformatie was hij ook al enige tijd pastoor in Varsseveld geweest. Vrijwel de hele gemeente ging met hem mee in de Reformatie. In 1627 moet hij,  volgens Dr. A. van der Aa,  uit zijn ambt zijn gezet. Hij moet daarna zijn vertrokken naar Duitsland waar hij weer terug gegaan is naar de Rooms Katholieke kerk. 

 

 

 

De molen ‘De Engel’.

De Varsseveldse molen ‘De Engel’ is gebouwd in 1849. Het is een windmolen die staat aan de Hiddinkdijk. Hij had wel een voorganger die gebouwd is in 1724. Er kan nog steeds koren worden gemalen. In 1976 is de molen gerestaureerd. De molen is een monument.

Filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=T0fzWhbC8Ok

 

Verzet 1940 – 1945 Varsseveld.

 

In Varsseveld was de verzetsgroep  De Bark zeer actief. Zie voor meer op de onderstaande film.

https://www.youtube.com/watch?v=EbrEV0pwGu8

 Zeer actief waren ook de Dames Jolink.

 

Knipsel-27.jpg

Veulenkeuring te Varsseveld.  De Graafschap-bode 14-07-1939

 

Natuur bij Varsseveld.

 

De Varsseveldse kopjes.

De Varsseveldse kopjes  bevinden zich in het gebied rondom Varsseveld. Het zijn heuveltjes van 1 a 2 meter hoog. Ze zijn ontstaan rond de laatste ijstijd. Kijk voor meer op:  http://www.achterhoekweermooi.nl/?page_id=93

 

Tandem – Vlaswinkel is een natuurgebied dat 2 kilometer ten westen van Varsseveld ligt. Het zijn, zoals de naam al aangeeft twee gebieden. Deze twee bosgebieden bestaan uit gemengd loof en naaldbos. Deze bossen zijn oorspronkelijk aangelegd in een vochtig gebied. Vandaar dat ze zijn aangelegd op zogenaamde rabatten.  De bomen werden geplant op de verhoogde grond van uitgegraven greppels. Het gebied is circa 60 ha groot.

 

Het natuurgebied Hiddink is de helft kleiner als Tandem – Vlaswinkel. Het is circa 30 ha groot. Maar ook heel anders. Het bestaat uit Eikenbos weilanden en akkers.

Maar het bosgedeelte is,  evenals Tandem – Vlaswinkel, aangelegd op rabatten. Zie verklaring bij Tandem – Vlaswinkel. Door Hiddink loopt de mooie beek de Boven Slinge. Op diverse plaatsen staan rustbankjes .

 

Het Leemschebos is een klein bos van 8 ha groot. Dit bos is meer dan honderd jaar oud en heeft een prachtige ondergroei bestaande uit voornamelijk hulststruiken. Verder komen er  de hennepnetel en de salomonszegel voor. Er bevind zich ook een reigerkolonie.

 

Wat verder van Varsseveld, richting Silvolde, Liggen de natuurgebieden Idink en Wissink.

Idink is een flink natuurgebied van 100 ha groot. Het bestaat uit weilanden, akkers, loof en naaldbos. Het is nog een restant van het vroegere kampenlandschap.  Door het gebied liggen hier en daar nog een restant oud waterbeekje. Daarin bevinden zich amfibieën.

Wissink  is een klein natuurgebied van 44ha.

Ten noorden van Varsseveld liggen nog de natuurgebieden Noorderbroek.  Dit gebied is 53 ha groot.  Dit bosgebied dat voornamelijk bestaat uit naaldbos is omstreeks 1858 aangelegd op natte heidegebieden  broeden tal van vogels. Te denken valt aan de geelgors en appelvink etc.

Verder de gebieden Vennebulten, Dennen boord.

 Openbare wegen en vervoer.

Varsseveld kreeg in 1885 een treinverbinding. Door de lijn Winterswijk - Zevenaar werd ook Varsseveld aangedaan. Momenteel via de lijn Arnhem - Winterswijk.

De provincie Gelderland verleende in 1850 Fl 10.000 subsiedie voor de aanleg van een kunstweg van Terborg, via Varsseveld naar Aalten.

 

De grote brand van Varsseveld.

In 1719 brandde het hele dorp af. Dat gebeurde op 20 september van dat jaar. Het gebeurde bij een zogenaamd steenfeest. Dat feest werd gehouden op een boerenerf circa een klein half uurtje buiten het dorp. Maar of de plaatselijke smid er wat mee te maken had is niet duidelijk.

Bert Scheuten schreef erover. Kijk op: http://www.verhalenbankjes.nl/verhalenbankjes/paginas/verhalennoord.html

Bij deze brand is vrijwel het gehele historische archief van Varsseveld verloren gegaan.

MooisteHerdershondvanNederland-1.jpg

Graafschap-bode : 02-12-1940.

 Links:  

http://blog.seniorennet.be/toekan/archief.php?ID=205098

https://www.plaatsengids.nl/varsseveld

http://www.pgvarsseveld.nl/site/ 

Klik voor een belangrijk industrieel voor Varsseveld op: 

http://www.adwhistorie.nl/artikelen/handel-nijverheid-en-beroepen/33-derk-jan-jolink-eerste-industrieel-varsseveld.html 

 

 

Literatuur: 

Aardrijkskundig schoolboek van de provincie Gelderland.J. van Wijk Roelandszoon  in 1819.

Dr. A. van der Aa.

Aardrijkskundundig Woordenboek  der Nederlanden. Uitgegeven bij Jacobus Noorduyn Te Gorinchem , 1818.

Natuur en wandelgebieden in Nederland. Vereniging Natuurmonumenten.

Kijk op Gelderland. Uitgave Elsevier. 

 

Vragender.

 

Kerktevragender1.jpg

Kerk te Vragender.

 

 

 

Vragender.

 

Vragender is een dorp in de gemeente Oost Gelre. Voor het jaar 2005 behoorde het tot de gemeente Lichtenvoorde.

Dr. A. van der Aa schrijft dat in 1848 is dat Vragender of Vrageren een buurschap is in het Graafschap Zutphen. Het heeft dan 520 inwoners die onderdak hebben in 80 woningen.

Veel is er over het Vragender van vroeger niet te vertellen. Maar toch wel wat hoor. Vragender was in 1188 een buurschap in het kerspel Groenlo. In 1444 wordt Vragender genoemd in een akte. Het gaat dan over de Sint – Jacobskapel. Volgens deze akte moesten de opbrengsten van de kapel ten goede komen aan de priester die in deze kapel dienst deed.

Tijdens de gevechten in de 80 jarige oorlog werd de kapel vernield. De ruïne is in 1983 gerestaureerd. Het is thans een Rijksmonument.

Vragender is ontstaan op een oude stuwwal. Het dorp ligt ten oosten van Lichtenvoorde. Zowel ten noorden, als aan de oost en zuidkant grenst het aan een prachtig stuk natuurgebied. Aan de noordkant ligt het Vragenderveld. In dit natuurgebied is vroeger een kei gevonden van 20.000 kg.

Deze ligt thans op de markt in Lichtenvoorde. 99 Schoenmakers uit Lichtenvoorde klaarden de klus. De afstand naar Lichtenvoorde was 4 km. Het is een beekdal en grasland.

Het Vragenderveen heeft een oppervlakte van 85 ha. Het is in eigendom van de Stichting Marke Vragenderveen. Het behoord tot het  Natura 2000. Dat is een overkoepelende organisatie van gebieden die moeten worden beschermd vanuit de Vogel en Habitatrichtlijnen.

Aansluitend ligt het 262 ha grote Korenburgerveen. Het is een schitterend hoogveengebied. Zuidelijk van de spoorlijn bevinden zich blauwgraslanden, moerasbos en grote gedeelten vochtige heidevelden. Uniek is te noemen dat in dit veengebied het hoogveen weer aangroeit.

 

Mooie link van Meteoconsult. http://archief.weer.nl/?menu=view&cat=klimaat&item=vragenderveen15102004.wn

 

Op de Vragender Es moet mogelijk de oudste bewoning van Vragender worden gezocht. De Es ligt hoger dan de lager gelegen graslanden in het beekdal.

 

Engelse Schans of De Besselinkschans.

De Engelse Schans, ook wel De Besselink genoemd, ligt in het Vragenderveld. Dit is nog een restant van de versterkingen die ten tijde van de 80 jarige oorlog aangelegd door prins Frederik Hendrik. Dit hield verband met het beleg van Groenlo. Het ligt tussen de Schansweg en de Flierdijk. Het is een Rijksmonument.

Vanaf het 18 meter hoger gelegen gebied lopen verschillende beken richting Lichtenvoorde. Dat zijn de Weijenborgsebeek, de Vragenderbeek en de Visserijbeek. Gepoogd wordt om o. a. het water in de Besselinkschans langer vast te houden.

 

Antonius van Paduakerk.

 

De kerk is nog niet zo oud. In 1869 werd begonnen met de bouw die in 1871 werd afgerond. Het bedehuis is genoemd naar Anthonius van Padua. Anthonius werd op 15 augustus te Lissabon geboren als Fernando Martins de Bulhões.

Na de Tweede Wereldoorlog verkeerde de kerk in een zeer vervallen staat. Men besloot in 1951 om de kerk af te breken, uitgezonderd de toren, en weer op te bouwen. In 1952 was dit klaar.

 

De ruïne van Vragender.

 De Ruïne van Vragender. Dit is een restant van de al oude Sint Jacobskapel.  De kapel is gebouwd in of na 1444. Het had de afmeting van circa 20 meter lang en 8 meter breed. De kapel deed voornamelijk dienst voor de mis. Deze werd drie maal in de week gehouden. In 1616 ging Lichtenvoorde, waar Vragender onder viel, over tot de Reformatie. De kapel  ging over in Hervormde handen en werd gesloten.  De katholieken in Vragender moesten toen weer in Groenlo naar de kerk.

Men vermoed dat hij in 1627 is verwoest tijdens het beleg van Groenlo. Het is thans wel een fraaie bezienswaardigheid in Vragender. In 1983 is de ruïne opgeknapt.

 

 RuineVragender12-09-1920AlgHand.jpg

Ruïne Vragender 12-09-1920  Alg Handelsblad.

 

Paard op hol.

Door onbekende oorzaak geraakte Woensdagmorgen een paard, bespannen voor een melkwagen en toebehoorende aan den landbouwer B. uit Vragender, op hol. Dit gebeurde in de Raadhuisstraat, ter hoogte van het Gemeentehuis. Het paard trok door de ketting en ging er met het voorstel vandoor in de richting van de Rapenburgschestraat. Met een geweldige vaart vloog het dier door de ijzeren afrastering van de villa van den heer B. en kwam tot stilstand, doordat het voorstel van den wagen zich in het hek vastwerkte. Het paard had verschillende ernstige vleeschwonden opgeloopen, zoodat de veearts de noodige hulp moest verleenen. Wonder boven wonder liep dit zonder ongelukken af. De voerman wist bijtijds van de wagen te vinden.

06 - 12 - 1940. Graafschapbode.

 

 

Interessante Links:

 

http://www.oudheidkundelichtenvoorde.nl/sites/default/files/periodieken_thumbs/de%20Lichte%20voorde%2057.pdf

Lees hier een mooi verhaal over de omgeving van Vragender: http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=vragender+ruine&page=1&coll=ddd&identifier=ddd%3A110598198%3Ampeg21%3Aa0039&resultsidentifier=ddd%3A110598198%3Ampeg21%3Aa0039

 

Adellijk huis Tongerlo.

 

 Tongerlo.jpg

Tongerlo werd ook wel Tongelre genoemd. Het is al een hele oude naam die al in 1399 werd genoemd. Het moet dan tienden afdragen aan Steinfurt. Het is dan leengoed van Steinfurt. Het is dan in leen aan de familie Diepenbrock.  Na vele bewoningen, is de staat van bewoning zo slecht geworden dat het in 1895 wordt gesloopt. Het gebied wordt dat in verschillende delen verkocht.

Zie voor opgravingen: http://www.oudheidkundelichtenvoorde.nl/node/26

 

Boerderij ijsskelet.

 

http://www.openluchtmuseum.nl/ontdek-het-museum/museale-gebouwen/boerderijskelet-vragender-gld-/

 

Literatuur:

 

Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, Abraham Jakob van der Aa. 1848.

 

Cultuurhistorische gebiedsbeschrijving Gemeente Oost Gelre.

 

 

 http://www.dbnl.org/

 

Natuur en wandelgebieden in Nederland. Vereniging Natuurmonumenten.

  

 

 

Vorden.

OudVorden.jpg

Huize Vorden.

 

Vorden.

Vorden is een rustig dorp dat 10 kilometer ten Zuid – Oosten van Zutphen ligt. Het behoort tot de Gemeente Bronckhorst en heeft in de kern ruim 5000 inwoners. Met het buitengebied erbij circa 7500 inwoners. In 1876 had Vorden circa 2500 inwoners.

Het dorp Vorden dankt mogelijk haar naam aan het oude woordje Voorde. Dat betekent doorwaadbare plaats. In het Germaans  furdu. En in Oudsaksisch: foort(h)) 

 

Molens in Vorden.

 

Molen De Hoop.

De molen De Hoop is een korenmolen. Hij staat aan de Zutphenseweg 39a . Deze Stellingmolen is in 1850 gebouwd. Eigenaar van deze molen is de familie van Ark.

               

De Hackfortse molen

 

De Hackfortse molen staat aan Het Hoge 66. Te Vorden.

De molen is een Stellingmolen die is gebouwd in 1851.

Hij wordt bediend door vrijwilligers.

 

 

De Hackfortse watermolen.

 

De Hackfortse watermolen staat aan de Baakseweg 8 te Vorden.

De molen, die gebouwd is in 1700, wordt onderslag’ s aangedreven. Hij wordt naast de korenbemaling ook gebruikt voor de opwekking van elektriciteit.               

 

 Kastelen in Vorden.

 

Vorden heeft een groot aantal kastelen.

We noemen:

 Kasteel Vorden.

Dit kasteel wordt voor het eerst vermeld in 1315. Het is dan een militair gebouw.

Dit gave hoevelandschap heeft een oppervlakte van circa 80 ha.

Website: http://www.kasteelvorden.nl/

 

 

Huize Enzerinck.

Is een buitenplaats gebouwd in 1835-1836. Dit is een fraaie buitenplaats. De oppervlakte van 32 ha bevat een zeer gevarieerd bos.

Website: http://www.buitenplaatseninnederland.nl/Gelderland_beschrijvingen/Vorden_EnzerinckHet.html

 

Kasteel Den Bramel.

Vermoedelijk uit: 1396 Dan is er sprake van ene Gerrit den Bramel. Het landgoed beslaat een oppervlakte van een kleine 30 ha.

Website: http://www.guuspauwels.nl/b%20site/page55.html

 

Kasteel Hackfort.  

Het staat voor het eerst vermeld in 1392, in de leenregisters van de machtige heren van Bronckhorst. Het is dan compleet met grachten en voorburcht. Het bijbehorend landgoed heeft een oppervlakte 730 ha.

Website: https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/hackfort/monumenten

 

De Kieftskamp.

Gebouwd in 1776.Ook dit landgoed is een mooi hoevelandschap. Het heeft een oppervlakte van circa 170 ha. Dit landgoed heeft een mooie aansluiting met het landgoed van kasteel Vorden.

Website: https://www.glk.nl/landschap-kastelen/locatie/?locatie=76

 

De Wildenborch.

Dit wordt gemeld in 1372. Het is dan het eigendom van de roofridder Sweder Rodebaert van Wisch. Deze historische buitenplaats met schitterende waterpartijen. De totale oppervlakte is 21 ha.

Website: http://spannendegeschiedenis.nl/de-middeleeuwen/vorden-wildenborch

 

De Wiersse.

De oudste vermelding dateert uit 1288. Totale oppervlakte van 300 ha. Het is een woodland garden. Dit zijn tuinen waarin geprobeerd wordt de sfeer van een bos weer te geven. Website: http://www.dewiersse.nl/

 

Onstein.

Stamt uit 1494. Het is geen kasteel maar meer een havezate. Dit landgoed is niet toegankelijk voor het publiek.

Website: http://www.onstenk.eu/genealogiehoofd/onstenkuitleg.htm

 

Het Medler.

Eerste vermelding in 1483. Het ligt in de gelijknamige buurtschap Het Medler. Het landgoed is privébezit. Het is niet toegankelijk voor publiek.

Meer over het Medler: http://www.kasteleningelderland.nl/Kastelen/medler.html

 

 

 

Kerk te Vorden.

Het schip van de kerk is het oudste gedeelte. Versieringen boven de ingang doen vermoeden dat die uit circa 1300 zijn. Toch is de kerk wel wat ouder. Uit een oorkonde uit 1121 weten we dag de bisschop van Utrecht, Godebald, o.a. de kapel van Vorden er toen al was. Veel moet men zich daarbij van voorstellen.

De toren is uit de 14e eeuw.

In de kerk bevinden zich enkele grafstenen. De een is van Bernt van Hackfort. Hij ligt in een biddende houding. De andere grafsteen is van Maria van Munster. Zij was de gehuwd met Hendrik van Hackfort.

Circa 1500 is de kerk uitgebreid met een noordbeuk, een koor met steunberen. 1832 is de kerk wederom uitgebreid doordat de zijbeuk werd verlegd naar het oosten. Ook zijn toen de pijlers weg gehaald. Daardoor verkreeg men meer ruimte.

Grafzerk Barend van Hackfort

Voor heel veel meer over de kerk kunt u vinden op: http://www.oudvorden.nl/ifile/Archeologisch%20rapport%20Dorpskerk%20Vorden%202011vs%203.pdf

 

De Rooms Katholieke kerk.

 

De Rooms Katholieken in Vorden hebben lang moeten wachten voordat zij een eigen gebouw kregen om hun diensten te kunnen houden. Zij waren aangewezen op de R K kerk te Kranenburg. In 1960 kregen zij hun eigen kerk in Vorden. Het is de Christus Koningkerk die staat aan het Jebbink no 8 te Vorden.

 

Oude buurtschappen in de omgeving van Vorden zijn: Veldwijk, Mossel, Linde (met de Wiersse) en Delden.

 

Kijk voor een mooie film over de acht kasten op: https://www.youtube.com/watch?v=-mE9aRl2JUI

 

Uit het Reglement voor de Brandbestrijding.

 

 Reglement.jpg

 

In het Reglement op voorvallende brand in het Kerspel Vorden staan een aantal wetenswaardige zaken als het gaat om de bestrijding van een eventuele brand.

In ’t Dorp Vorden zal voor rekening der Markt een bekwaame Brandspuit, benevens de noodige emmers en verdere Brand Gereedschap, aangeschaft worden.

De Koster van ’t Dorp Vorden zal zyn gehouden, zoo ras verneemt dat ‘er Brand ontstaan is, terstond de Klok te trekken, en daarmede niet ophouden, ten zy daar toe order van den Officier of present zynde Erf – Marken – Rigteren, Gecommiteerdens of Brandmeesteren zal hebben ontvangen……..Zie voor het gehele Reglement op:

 

http://www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=dorp+vorden&coll=boeken1&identifier=TPFjAAAAcAAJ

https://books.google.nl/books?id=qjqS4jCoSqoC&pg=PA157&dq=dorp+vorden&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=dorp%20vorden&f=false

 

https://books.google.nl/books?id=v6w3w6Hm3cEC&pg=PA97&dq=dorp+vorden&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=dorp%20vorden&f=false

 

https://books.google.nl/books?id=2PjEBgAAQBAJ&pg=PA129&dq=delden+bij+vorden&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=delden%20bij%20vorden&f=false

 

Literatuur:

Staat-en aardrijkskundige beschrijving van het Koningrijk der Nederlanden, uit 1876 van Nicolaas Godfried Van Kampen.

 

Het Reglement op voorvallende brand in het Kerspel Vorden. Uitgegeven door Willem Albert van Goor & zoon, ord. Drukkers van den Ed. Hove van Gelderland, 1794 te Arnhem.

 

Natuur en wandelgebieden in Nederland. Vereniging Natuurmonumenten.

 

De oude dorpskerken boven de rivieren, Gé Verheul. Uitgeverij De Haan Haarlem.

 

De Provincie Gelderland.

 

Jaarboek van de Koninklijke akademie van Wetenschappen. Gevestigd te Amsterdam.1862. Amsterdam C. G. van der Post.

 

 

Warnsveld.

Warnsveldjpgb.jpg

Warnsveld.

 

Afkomst naam Warnsveld.

In het Vaderlands woordenboek van Jan Fokke, uitgegeven door Allart 1773 – 1811 te Amsterdam, lees ik dat verschillende stammen van het Saksen – verbond vanuit het oosten van ons land waren binnengedrongen, zoals Angelen en Warners. Zo zou de naam Angelen nog voorkomen in Engeland, en ook op de Veluwe. Ook de naam Hengelo zou daaruit kunnen worden afgeleid. Warnsveld zou van de volksstam Warners afstammen. Ook de naam Warnhorn bij Arnhem, en het erve Warnink bij Hengelo zou daar verband houden. Mogelijk dat zij de naam aan hun bezit hebben gegeven.

In de Vaderlandsche Letteroefeningen van. G.S. Leeneman van der Kroe en J.W. IJntema lees ik dat o. a. in Gelderland afstammelingen wonen van de Wilten, Warners.

Archeologie.

Voor de bouw van het complex Boonendaal is er in 2009 vooraf archeologisch onderzoek gedaan. Dat bracht verrassende dingen aan het licht. Het leverde bewonerssporen aan het licht uit twee perioden. De late Bronstijd (1200 - 800 v. Chr.) Uit deze periode zijn er gegevens opgegraven van drie paalschuurtjes voor opslag van goederen.

In het onderzochte gebied zijn er ook verkleuringen gevonden van een mogelijk verbrandde schuurtje. Men kon vaststellen dat dit moet zijn geweest omstreeks 1150 – 1175. Men vermoedt dat onder de vleugel aan de zuid oostzijde van het complex verbouwd gaat worden, er nog verrassingen te vinden zijn.

Bij Warnsveld zijn bij archeologische opgravingen aanwijzingen gevonden van het dan voorkomende Kogelpotaardewerk. O.a. aan de Hofweg. Kogelpotaardewerk wordt met de hand gevormd. Het heeft een ronde vorm.

 

De slag bij Warnsveld.

 

Nabij Warnsveld vond in de tachtigjarige oorlog een grote veldslag plaats tussen de Staatse troepen met eenheden van het Britse leger en het Spaanse leger. Zutphen werd belegerd door de Staatse troepen. De ingesloten circa 1000 ingesloten Spanjaarden kregen het Spaans benauwd door gebrek aan wapens en voedsel. De Spaanse Alexander Farnese wist dat. Onder leiding van markies Guasto trok een groot leger richting Zutphen. Het werd een geweldige slag op 22 september 1586 nabij het dorp Warnsveld.

Zie voor meer op: http://www.kijkopzutphen.nl/nl/geschiedenis/39-de-80-jarige-oorlog

 

Schekmanshof Warnsveld.

In de 9e eeuw waren de Vikingen behoorlijk actief in de lage landen. Zij verwoesten in 882 niet alleen de stad Zutphen, maar moeten verwoestingen hebben aangebracht aan het erf van Schekmanshof bij Warnsveld.

 

Buurtschappen nabij Warnsveld.

 

Nabij Warnsveld (Gemeente Zutphen) liggen ook nog de buurtschappen Bronsbergen, Leesten, Vierakker, Warken en Wichmond.

 

De Nederlands Hervormde kerk.

 

Men denkt dat de eerste kerk een houten gebouwtje is geweest.

De voorloper van de huidige Nederlands Hervormde kerk Kerkplein 1 dateert uit de 11e eeuw. Dat is te zien aan de onderste delen van de kerk. Deze bestaat uit tufsteen. Voor de reformatie was de kerk gewijd aan Martinus van Tours. In 1966 is de kerk een Rijksmonument.

Meer info op: http://www.pknwarnsveld.nl/martinuskerk 

 

Huis ‘t Velde bij Warnsveld.

Ten oosten van Warnsveld ligt het prachtige landgoed met een al even prachtig landhuis. Oorspronkelijk was het een havezate uit 1326. Momenteel wordt het beheerd door de stichting Het Gelders Landschap. Het geheel ligt in een prachtige bosrijke omgeving. Door het bosrijke gedeelte loopt het riviertje de Berkel. Het geheel sluit aan op het landgoed Huis te Voorst bij Eefde. Belangrijke bewoners waren: Bentinck, Van Keppel, Van Dorth, Van Dijk.

Momenteel is er een studie en conferentiecentrum voor de School voor Politieleiderschap in gevestigd.

Zie voor meer op: https://www.glk.nl/landschap-kastelen/locatie/?locatie=134

 

Het aardappelmeel fabriekje in Warnsveld.

Willem Albert Scholten werd 6 Okt. 1819 te Loenen in Gelderland geboren. Hij was een predikantszoon. Zijn ouders , en later ook zijn schoonouders kwamen uit een welgestelde boeren familie . Willems vader stierf al vrij snel na Willem ’ s geboorte. Zijn moeders wens was dat Willem, evenals zijn vader, predikant zou worden. Maar zijn stiefvader had een manufacturenzaak in Zutphen waarin Willem werd te werk gesteld. Willem stond daardoor ook op kermissen etc. om de waren aan de man te brengen. Daar kwam hij in contact met twee heren die een handelsonderneming hadden in het Noord – Hollandse Buiksloot. Zij zagen wel wat in de energieke jongeman. De drang om meer te bereiken zat hem in het bloed. Al gauw startte Willem een eigen bedrijfje in het vervaardigen van aardappelmeel. Dat begon hij bij zijn oom in de voorkamer. Hij breidde zijn bedrijfje uit door het vervaardigen van verf en sago. Dat kon niet in de eenvoudige voorkamer van zijn oom Kleiboer. Daardoor liet hij een fabriekje bouwen in het dorpje Warnsveld. Dat brandde in 1841 volledig af. Willem liet zich hierdoor niet ontmoedigen.

Willem vertrok van Warnsveld naar Groningen. Daar legde hij de basis voor een omvangrijk concern van fabrieken. Willem Albert Scholten kan worden beschouwd als één van de eerste industriële landbouw industrieel op het verwerken van aardappelen etc. in de wereld. Hij overleed in, 1 mei 1892 te Groningen. Warnsveld heeft enige jaren een aankomend grote industrieel als inwoner gehad.

 

De voorganger van de Stellingmolen Nooitgedacht in Warnsveld is gebouwd in 1850. Door in blikseminslag brandde de molen in 1869 af. Het is achtkantige bovenkruier. In de molen werd naast koren ook eikenschors gemalen. Dit werd gebruikt voor het looien van het leer. In 1905 gebeurde dat nog een keer. Deze is in hetzelfde jaar weer herbouwd.

http://www.molendatabase.nl/nederland/molen.php?nummer=296

Filmpje op youtube: https://www.youtube.com/watch?v=yRJu1IOw1P0

 

In Warnsveld geboren

Reep Verloren van Themaat. *1882 - †1982. Civiel-ingenieur.

http://www.biografischwoordenboekgelderland.nl/bio/6_Reep_VerLoren_van_Themaat

 

De weg van Warnsveld – Lochem.

Lochem 9 Jan. Aan de N. V. Aannemersbedrijf v. h. H. J. Siepe te Zutphen is door den Rijkswaterstaat opgedragen het aanbrengen en inwalsen van een deklaag steenslag op den Rijksweg Warnsveld – Lochem. Voor fl. 20.397.

Uit De Telegraaf 11 – 01 – 1924.

 

Bijzondere links.

http://www.kampeerboerderijwagenvoort.nl/

http://www.wandelzoekpagina.nl/wandelroutes/maakwandelroute.php?wnummer=15714

 

Typhus in de Achterhoek.

Naar het A.N.P meedeelt, doen zich in den Achterhoek verscheidene gevallen van typhus voor. In de omgeving van Doetinchem heerscht de ziekte sporadisch, doch in de Gemeenten Aalten, Lichtenvoorde, Ruurlo en Warnsveld zijn vele gevallen geconstateerd. 

Graafschapbode 24-08-1945.

 

 

Literatuur.

Historisch en geografisch woordenboek.

Door Servaas de Bruin

Reizen door de Benelux. De provincie Gelderland. Druk Lekturama.

Vaderlands woordenboek. Jan Fokke. Uitgeverij Allart te Amsterdam 1773 / 1811.

Vaderlandsche Letteroefeningen. G.S. Leeneman van der Kroe en J.W. IJntema, Amsterdam 1837.

De Groninger Veenkoloniën, door Jhr. Mr. H. Smissaert. Internet DBNL.

 

Winterswijk.

 

Wenters of Wenterswiek. Deze lijst kan zonder moeite met meerde benamingen worden aangevuld.

Er bestaan verschillende benamingen van dit stadje in de uiterste zuid – oost grens van de Achterhoek. Wijk betekend woonoord. Men noemt dat ook wel een koningsgoed. Dat stamt nog uit de Frankische periode. De Germaanse volken noemden het Winidaharis Wika.

Winterswijk moet ontstaan zijn op een oeverwal van de Whemersbeek. De Whemersbeek was een oude rivierloop van de Slinge.

 

Het gebied kenmerkt zich door een prachtige natuur. Er zijn veel bosgebieden, heidevelden. Veel bossen zijn er in de 17e en 18e eeuw aangeplant door de zogenaamde Scholtenboeren. De grond bestaat voornamelijk uit zandgronden, diluviale zandgronden, beekafzettingen, en leem.

Ten oosten bevinden zich zeer oude lagen van muschelkalk, lias, bontzandsteen en gault (vergelijkbaar met de dolomiet – mergelgroeven. Ten zuiden bevind zich een heuvelachtig landschap.

 

Lang is Winterswijk verstoken geweest van goede verbindingen. Ook in de kern was er heel lang een zeer slechte bestrating. De meeste woningen met hun achtereinde (de Deel )naar de straat toegekeerd. Mest etc. kon daardoor gemakkelijker worden weg gereden. Bij regenachtig weer waren deze wegen grote modderpoelen.

In 1878 werd Winterswijk aangesloten op het spoorwegennet. De lijn Amsterdam, Hilversum, Amersfoort, Apeldoorn, Zutphen, in 1876 gereed, werd toen door getrokken naar Winterswijk. Hierdoor ontstond een grote verbinding van dit deel van de Achterhoek met de Veluwe en de stad Amsterdam. In 1885 werd ook de lijn Winterswijk Zevenaar in gebruik genomen. Deze verbindingen waren ook van groot belang voor Winterswijk. Ook al vanwege het feit van de opkomst van de textielindustrie. Grondlegger hiervan was Jan Willink * Winterswijk, 30- 10 - 1831 - † Winterswijk, 19 - 01 - 1896. Jan Willink was textielfabrikant te Winterswijk.

 

In het begin van de 20e eeuw kwamen er nog meer grote verandering. Het eentonige geklepper van het weefgetouw werd vervangen door het geraas en gegrom van de textielfabrieken. Want door de textiel kwam Winterswijk verder tot ontplooiing. Belangrijk hierin was de zojuist al genoemde Jan Willink. Hij was directeur van de bontweverij in Winterswijk, en directeur Stoomweverij J. Willink en Paschen, eveneens te Winterswijk.

Willink werd ook wel Spoor Jan genoemd. Zie voor meer over Jan Willink op: http://www.parlement.com/id/vg09lld1a4z0/j_willink 

 

Winterswijk had 4 steen en dakpannenfabrieken, een brouwerij, twee kalbranderijen, een lijmziederij. Op textielgebied waren rond twee calicotfabrieken en enkele weverijen. Ook werd er veel gehandeld in linnen, Hout en tal van koloniale waren.

 Landbouwwinterschool.jpg

 

Rijkslandbouwwinterschool te Winterswijk.

 

In 1918 werd de totale hoeveelheid steenkool geschat op 300 miljoen ton.

 

Winterswijk als plaats telt 30 inschrijvingen op de lijst van Rijksmonumenten. De gemeente Winterswijk telt 81 inschrijvingen op de lijst van Rijksmonumenten.

 

Spoorverbinding Winterswijk.

https://books.google.nl/books?id=gaxzAAAAQBAJ&pg=PT388&dq=trein+winterswijk&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=trein%20winterswijk&f=false

 

Scholtenboeren

Scholtenboeren waren grootgrondbezitters die door de adel waren aangesteld. Het waren in principe hoge ambtenaren.

 

A van der Aa https://books.google.nl/books?id=swJdAAAAcAAJ&pg=PA361&dq=ijzererts+winterswijk&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=ijzererts%20winterswijk&f=false

 

Nationaal Landschap Winterswijk.

Van groot belang is het Nationaal Landschap Winterswijk. Dit gebied is even 22.000 ha groot. Het licht tussen Aalten, Groenlo, Lichtenvoorde en het Duitse grensgebied. Nou, en precies middenin dit zeer fraaie gebied ligt Winterswijk. In 2005 is het door de landelijke overheid uitgeroepen tot Nationaal Landschap. In 2008 gevolgd door de provincie Gelderland.

 

 Steengroeve.

 

De steengroeve nabij Winterswijk is even verbazend als indrukwekkend te noemen. In deze wellicht duizenden jaren oude groeve is een waar oord voor geologen. Hier wordt nog steeds schelpenkalk gewonnen voor de wegenbouw. Er zijn al tal van fossielen gevonden van rond of voor de ijstijd. Winterswijk ligt aan de rand van het bekken van Munster. Deze ijsstroom kwam vanuit de Noordzee en bewoog zich zuid - oostwaarts naar het naar bekken van Munster. Men gaat er van uit dat hierdoor ook de Hondsrug in het oosten van Drenthe is ontstaan.

In deze steengroeve zijn voetafdrukken gevonden van sauriërs s gevonden. Dat was een grote hagedissensoort. Maar ook tal van kristallen en mineralen zijn er te vinden.

Zie voor meer informatie op: http://www.vvvwinterswijk.nl/zien-en-doen/steengroeve

 

Keunenhuis

 Het Keunenhuis is een echte Scholten boerenerf. Men vindt er het typische kleinschalige landbouw. Er is naast de boerenhoeve een pinkenstal, een daglonershuisje en een ouderwetse waterput te zien.

Nabij ligt het bijbehorende moerasbos.

 

 Kerken te Winterswijk.

 De Jacobskerk is van oorsprong wel de oude kerk in Winterswijk. Men sprak toen over Winethereswick. Winether is een naam. Wick (wijk) betekent, zoals eerder opgemerkt woonoord. Tijdens een restauratie zijn er sporen gevonden uit de 12e eeuw. Tegen 1500 werd de kerk uitgebreid. Circa 1550 was de kerk klaar. Nadien is er aan het uiterlijk van de prachtige kerk niet meer gebouwd. In de kerk bevinden zich tal van schilderingen. Om de details van de schilderingen goed te kunnen zien is het aan te bevelen om een verrekijker mee te nemen. Het is zeker de moeite waard. Zie meer op: http://www.jacobskerkwinterswijk.nl/BeknopteGeschiedenis.html

 

De R. K. Sint Jacobus de Meerderekerk.

 De kerk is genoemd naar Johannes een discipel van Jezus Christus. Hij wordt de meerdere genoemd

ter onderscheiding van Jacobus de Mindere. Jacobus de meerdere is het geweest die door het regime van Herodes is onthoofd. Handelingen van de Apostelen.

De kerk staat aan de Misterstraat 8 te Winterswijk.

 

 

Geref. Kerk Zonnebrink 61.

 Dit is een kruiskerk. Hij is gebouwd naar een ontwerp van Tj. Kuipers in 1906.

Een kruiskerk is te onderscheiden omdat de plattegrond een kruisvorm weergeeft tusschen het schip en het koor van de kerk.

 http://www.pgwinterswijk.nl/

 

Molens en watermolens te Winterswijk.

http://www.vvvwinterswijk.nl/zien-en-doen/bezienswaardigheden/molens

 

Bijzondere links.

 https://villamondriaan.nl/

 http://www.vvvwinterswijk.nl/zien-en-doen/bezienswaardigheden

 Waliyn

http://www.kasteleningelderland.nl/Kastelen/walienwi.html

 Lees meer over de Plekenpol: https://nl.wikipedia.org/wiki/Plekenpol

 

Literatuur:

 

Oosthoeks encyclopedie deel 15. VanBrugh – Zijwaard. Oosthoek ‘s uitgeversmaatschappij te Utrecht.

 

Gelderland 1926. Drukker/Uitgever Arnhem: Van Loghum Slaterus

 

Het oude kerspel Winterswijk. Door. B. Stegeman. Uitgeverij W. J. Thieme & Cie. Te Zutphen. M.C.M. XX.V.ii.

 

Handboekje voor reizigers door ons vaderland in 1849, A J . Van der Aa. Uitgave J. M. E. Meijer te Amsterdam.

 

Hollandsche molens. Ir. A ten Bruggencate, uitgeverij Tielman & Dros te Leiden.

Zeddam.

Zeddam2.jpg

Gezicht op het oude Zeddam.

Zeddam1.jpg

Rooms Katholieke kerk Zeddam.

 

 

Zelhem.

 

ZelheminhetLoo.jpg

 

 Zelhem ligt in de gemeente Bronckhorst. Het is een heel oud dorp. Circa 800 bracht Ludger daar, komend vanuit Brummen, het evangelie van Verlossing en Genade. Hij stichtte er een gemeente en bouwde er een klein kerkje. Men gaat er van uit dat hij aan de basis stond van de culturele ontwikkeling van de Achterhoek.

In de tuin van de bibliotheek staat een replica van het Ludgerkerkje. Meer hierover op: http://www.oudzelhem.nl/gebouwen/liudger-kerkje/Ludger%20-kerkje%20en%20Smedekinck.pdf

Tijdens het archeologisch onderzoek dat in de kerk heeft plaats gevonden zijn er ook resten van menselijke skeletten gevonden. Deze heeft men echter niet gedateerd.

Maar de omgeving van Zelhem was al veel eerder bewoond. In 1940 vonden kinderen een urnenveld nabij de lagere school. In 1941 is het urnenveld opgegraven. Dit gebeurde onder leiding van Dr. Bursch. Uit deze vondsten kon men concluderen dat Zelhem al eeuwen voor onze jaartelling bewoond moet zijn geweest.

Op de locatie van de secundaire weg de N 315 zijn twee boerenhoeves opgegraven. Mogelijk uit de vroeg middeleeuwse periode.

 

Dr. A van der Aa schrijft in…. Dat Zelhem een gemeente in het Graafschap Zutphen is. Onder dit dorp vallen dan de buurschappen Halle, Heidenhoek, Oosterwijk, Wassink – en Veninkbrink, Velswijk en Winkelshoek. Er staan dan 552 huizen die bewoond worden door 601 gezinnen. Dat betekend dan dat ruim 100 gezinnen een inwoning hebben van nog een gezin. Gezamenlijk heeft Zelhem met de buurschappen een inwonersaantal van ruim 3440. De meeste arbeiders werken dan in de Agrarische sector. Dat wil zeggen: in de landbouw en de daarmee verbonden veeteelt.

In die tijd heeft de Nederlands Hervormde kerk circa 2800 leden. De Rooms Katholieken hebben er circa 650. De Afgescheidenen 20 welke kerken bij de gemeente in Varsseveld. Een enkele Luthers evangelisch kerklid kerkt dan in Doetinchem.

Er zijn dan twee lagere scholen. Een in Zelhem zelf, en een in de buurschap Halle.

 

In Zelhem wordt nog steeds de papklok geluid. Dit is een soort folklore.

De papklok betekende vroeger dat het werk er s ‘avonds op het land erop zat. Als de papklok klonk betekende dat de stad dan haar poorten sloot.

 

 

De Wassinkbrink

Dit is een buurtschap nabij Zelhem. Verspreid liggen er enkele boerenhoeve ’s. In deze buurtschap liggen enkele vochtige graslanden. Ook is er in dit gebied een moerasbos. In dit drassige gebied komen een aantal planten voor, zoals kamperfoelie, melkeppe, hop en wateraardbei.

 

De Heidenhoek is ook een oude buurtschap onder Zelhem. Dit gebied is doorkruist met tal van zandwegen en weggetjes. Dit gebied wordt afgewisseld met weilanden bolle akkertjes en cultuurgrond. Her en der verspreid ligt enige bebouwing. In de Heidenhoek staat nog een zondagsschooltje. In deze landsteek onder Zelhem staan nog meerdere zondagsschooltjes. Kijk daarvoor op: http://www.oudzelhem.nl/diversen/zondagsscholen/omschrijving.htm

De molen in de Heidenhoek is gebouwd in 1869.

Het is een grondkorenmolen. De molen is maar 45 jaar in gebruik geweest. Er is helaas niets meer van te vinden. De molen stond aan de Boeyinkweg.

De Barinkweg moet een oude lijkweg zijn die liep naar een begraafplaats.

Dit gebied is rijk aan natuurschoon.

 

 

Wittebrinkse Molen,

 

De molen, een bovenkruier, is gebouwd in 1890. Het is een Beltmolen. Het is een korenmolen. De standplaats van de molen is Hummeloseweg 76 7021 K N Zelhem, gemeente Bronckhorst. De molen is in 1970 en 2006 gerestaureerd. Het is in particulier bezit. Wel is de molen op afspraak te bezoeken

 

De oorlogsjaren in Zelhem.

In de oorlogsjaren 1940 – 1945 zijn er 14 vliegtuigen neer gestort in de omgeving van Zelhem.

Twee er van waren:

 Op 30 – 03 – 45 een B – 17 G van de eenheid 303. B.G./358 B S Piloot G. F. Shumake.

En op 26 – 03 – 45 Spitfire I V R N 125 2e squadron Ltn. A. Krakowski.

 

Zelhemvliegtuig.jpg

 

Meer over de Tweede Wereldoorlog in Zelhem op: http://www.oudzelhem.nl/oorlog/1944/omschrijving.htm

 

 

Sinds 1 januari 2005 is Zelhem opgegaan in de gemeente Bronckhorst.

 

Archeologie Zelhem.

https://books.google.nl/books?id=zHcZG9r6b7MC&pg=RA1-PA1992&dq=zelhem&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=zelhem&f=false

 

http://www.salehem.nl/archeologie.html

 

Alles over het Zelhem van vroeger:

http://www.oudzelhem.nl/

http://www.salehem.nl/archief2011.html

 

Landgoed en natuur Zelhem.

 

’t Zunnehofken is een kruidentuin met circa 160 verschillende soorten kruiden. Ook zijn er verschillende homeopathisch gebied veel te zien. Er zijn vlinder en bijenvriendelijke planten te bewonderen. Ook zijn er Bijbelse planten te zien. Doordat vrijwilligers zich inzetten is de tuin het gehele jaar geopend.

 

 

Camping

http://www.landgoedhetzand.nl/

 http://www.dagjeweg.nl/zoeken?dq=zelhem 

 

Het Zieuwent.

 Zieuwentvr-1.jpg

Het Zieuwent, in de volksmond gewoon Zieuwent genoemd, ligt tussen Lichtenvoorde en Ruurlo.

Zieuwent werd vroeger ook wel Synwede of Sywent genoemd. Het betekend zoiets als lage weide.

Zieuwent had omstreeks 1840 70 woningen en 410 inwoners.

Hoe oud Zieuwent is?

Zieuwent (Synwede) was tot ver in de middeleeuwen een zeer bosrijke omgeving. Eigenlijk een wildernis die werd afgewisseld met veengebieden. In de moerassige gedeelten groeide elzenbroekbossen. Circa 1250 pakte de graaf van Gelre het moerassige gebied aan. Vanaf het Ruurlose broekgebied een afvoerkanaal graven naar de Berkel. Door deze ontwatering kwamen vooral de hogere gedeelten in dit gebied droog te liggen. Daardoor kon er bewoning plaats vinden.

In het Drostambt en schoutambt de Gelderse Ambtsorganisatie van het kwartier van…. staat dat het Zieuwent vermeld wordt in de rekeningen van 1294 – 1295 van de grafelijke Hof van Lochem.

 

In de 13e eeuw liepen er wel bij Zieuwent nog wilde of half wilde paarden rond.

 

De R. K.  Kerk Zieuwent.

 

De Rooms Katholieke Sint.-Werenfriduskerk is een forse driebeukige neogotische kruisbasiliek.

De kerk is gebouwd onder leiding van architect Johannes Wilhelmus Boerbooms. * Arnhem 7 -11- 1849 - † Scheveningen 08 – 07 – 1899. Hij was een leerling van o. a. de beroemde Nederlandse architect P.J.H. Cuypers.

 

In het boek, Gids van Arnhem naar Isselborg 1905. Van G. Velderman lees ik dat in de herberg ‘De Radstake’ dat Lodewijk Napoleon, koning van Holland, het besluit, waarbij hij verlof verleende dat in het nabije dorp Zieuwent de Rooms Katholieken een kerk mocht bouwen.

De Radstake of Radstaak betekend zoiets als plaats waar recht werd gesproken.

De hierboven genoemde herberg was vroeger ook een pleisterplaats voor vermoeide reizigers die hier konden uitrusten van hun vermoeienissen. Het zou mogelijk dus een herberg kunnen zijn geweest met diverse functies. Logies met ontbijt, paardenverzorging, posthuis, etc. etc.

 

De Zieuwentse Ros-Oliemolen.

Deze Ros - Oliemolen werd in 1840 door Teunis Krabben gebouwd. De laatste eigenaar was Klein Goldwijk. Deze kon echter geen opvolger vinden. Hij kon de molen verkopen aan het Open Luchtmuseum te Arnhem. In 1931 werd de molen gesloopt. In 1932 was de molen klaar in het Open Lucht Museum.

Zie voor meer over deze molen op: http://www.openluchtmuseum.nl/ontdek-het-museum/museale-gebouwen/rosoliemolen-zieuwent-gld/ 

  

 Lijndienst.

Op 25-08-1888 berichtte de Graafschapbode dat op de eerste september 1888 de Omnibus – Maatschappij éénmaal per dag van Zieuwent naar Lichtenvoorde en terug zal laten lopen.

 

In Zieuwent was er in 1906 wel de textielverwerking, maar was nog niet machinaal. Men maakte toen nog gebruik van de ouderwetse weefgetouwen, waarvan enkelen nog uit de 17e eeuw dateerden.

Dit staat geschreven in de Kleinindustrieën ten platten lande van E. M. Meijers.

 

 

Natuur.

 

Mellinkmaat Landschapselementen.

Nabij Zieuwent liggen enkele kleine natuurgebiedjes.

Mellinkmaat is 16 hectare groot. Het is een zogenaamd kampenlandschap. De naam kamp komt in heel Nederland wel voor. Het is een relatief klein landbouwgebied dat omzoomd wordt door groengordels van heggen en houtwallen. Mellinkmaat Landschapselementen is zo’ n gebied.

 

Het Lievelderbroek.

Het Lievelderbroek is 4 hectare groot. In het dal van de Baakse beek staan verschillende kleine bosjes. Van oorsprong zijn dit restanten van het vroegere moerasgebied.

 

Rondom het kerkdorp het Zieuwent zijn tal van kerkpaden weer in ere hersteld.

 

Mariënvelde is een kerkdorp dat ten Noord – Westen van Zieuwent ligt. Eertijds heette dat Achter – Zieuwent. Er woonden voornamelijk Rooms – Katholieke boeren. Zij waren aangewezen op de kerkdiensten in Zieuwent. Vanwege de groei door de stichting van een lagere school en andere factoren groeide het gehucht uit tot een kerkdorp. Daardoor kon er in 1932 een kerk worden gebouwd die de naam Onze lieve Vrouwe van Lourdeskerk werd genoemd. Ontwerper hiervan was  architect G.A.P. de Kort.

Mariënvelde heeft ook een harmonie.

Meer daarover op; http://www.harmoniezieuwent-marienvelde.nl/

Er zijn 3 monumenten in Mariënvelde. De R . K . kerk, De R. K. Pastorie en een Baarhuisje op de R. K. Begraafplaats. Alle drie dateren ze uit 1930.

 

 

 

 

Zutphen.

 

WalburgkerkZutphen.jpg

Film over de natuur in de stad Zutphen: https://www.youtube.com/watch?v=mEn8ZFF51Tg

 

Ontstaan van Zutphen.

https://books.google.nl/books?id=VHs7AQAAIAAJ&pg=PA121&dq=zutphen&hl=nl&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=zutphen&f=false

 

Zutphen heeft een geschiedenis van circa 1700 jaar. Dat is naar Nederlandse begrippen zeer oud.

Over de naam Zutphen doen verschillende meningen de ronde. Oudheidkundige Alting meent, volgens Hendrik Nicolaas van Til, dat Zutphen genoemd is naar de hier liggende veengebieden. Ook vond van Til verbasteringen van Zuid – of Zuiderveen. Andere wisten volgens van Til te melden dat de naam van een Germaanse volksstam Usipeten afkomstig kwam. Dat kan wel kloppen want circa 58 voor Christus is deze volksstam door de Suebenstam verdreven uit hun woongebied langs de Lippe en Ruhr. Nadat ze enkele jaren hadden rondgezworven moeten ze zich hebben gevestigd langs de oostelijke oevers van de Rijn. Bron: Tencteri – Stilus op internet. Deze stam zou gelijk met de Marsenstam hier zijn gearriveerd. Vandaar ook de benamingen van Marsch, Marschpoort etc.

Aannemelijker lijkt mij dat er in dit gebied verschillende moerassen aanwezig waren. Marsch betekent echter moeras.

In oude geschriften moet ook de naam Suftfenne zijn gebruikt.

De vestingsplaats bij de monding van de Berkel in de IJssel was echter wel goed gekozen. Mede met het oog op de belangrijke handelsplaats Deventer. Zutphen werd daardoor een flinke Hanzestad met handel op Denemarken en Noorwegen.

 

Op 13 mei 1284 moet zowel de oude als de nieuwe stad van Zutphen voor het grootste deel zijn afgebrand. Op 23 april in 1336 gebeurde dat weer met de Nieuwstad in dezelfde plaats.

 

In 1537 had Zutphen een Blokhuis. Dat kan duiden op een uitgebreide verdedigingsgordel.

Een Blokhuis was een klein verdedigingswerk dat strategisch was geplaatst bij de monding van de Berkel in de IJssel.

 

Als de schrijver H.N. van Til circa 1830 zijn beschrijving van de stad Zutphen schrijft raakt hij zozeer onder de indruk van de prachtige gebouwen in de stad en de schitterende natuur in de omgeving dat hij het als het ware uit jubelt. Daarbij haalt hij een gedicht aan van de dichter Boot:

 

Wat kan, bij zulk een scheppingspracht,

In glans en schoonheid halen?

Welk dichtpenseel was ooit in staat,

Zulk groots toneel te maken?

Wij staan verbaasd, verrukt, verblijd:

Waar dus natuur haar luister spreidt,

Daar leert ze ons God aanbidden!

 

 

 

In 1832 had Zutphen ruim 1330 woningen. Het inwonertal lag toen op 10204. Dat is gemiddeld 7 personen per woning.

De Godsdienst met de meeste aanhang was de Nederlands Hervormde kerk met bijna 7 en half duizend leden. De Rooms Katholieken hadden er ruim 1800. De Luthersen ruim 200. En het aantal Joden bedroeg 265.

 

Hanzestad Zutphen.

 

 

Wegen.

In het begin van de 19e eeuw was het nog zeer slecht gesteld met het wegenstelsel in ons land. Veel vracht werd er nog vervoerd over de waterwegen. Ook de waterwegen konden niet optimaal worden benut vanwege het slechte onderhoud daarvan. Schippers hadden veel last van zandbanken. Vooral met de IJssel was het in die tijd droevig gesteld. Koning Willem 1, *24 augustus 1772 – †12 december 1843 bracht daar wel wat verandering in.

In 1823 werden twee belangrijke hoofdwegen begrind of bestraat. Dat waren de wegen van Zutphen naar Dieren en De weg van Zutphen naar Apeldoorn/

In 1842 werd de provinciale weg van Zutphen – Lochem – Goor verbeterd.

En in 1846 viel dit te beurt aan de Grindweg Zutphen – s’ Heerenbergh – Emmerik.

 

Dijkdoorbraak Zutphen 1926.

 

Een flinke dijkdoorbraak vond plaats in 1926 Een groot gedeelte van de stad liep toen onder water. Het droog gebleven gedeelte van Zutphen leek op een eiland. In dat jaar stond het water hoger dan in het jaar 1920. De tramdienst van Zutphen, Baak, s’ Heerenberg, Emmerich Heeft men moeten staken daar het water over de straten liep. Wel is er toen een busdienst van Zutphen - Baak via een omweg onderhouden. De Zanddijk bij Cortenoever brak over een lengte van 60 meter door. Dit gebeurde tussen twee woningen die 70 meter van elkaar lagen. Vele landerijen tussen Dieren en Zutphen, ten oosten van de toenmalige rijksweg kwam daardoor onder water te staan. Op sommige plaatsen stond het water anderhalve meter hoog in de huizen. Het vee was in veiligheid gebracht.

Maar niet het hoge water speelde Zutphen parten Ook het zeer lage water bracht moeilijkheden met zich mee. Zo Werd wegens de lage waterstand in het riviervak Zutphen – Deventer op 25 – 07 – 1921 een nachtelijk vaarverbod ingesteld.

 

Zutphen als stad heeft een inwonertal van ruim 38.000 inwoners. Als gemeente is het inwonertal  bijna 47.000.

 

Oorlog Zutphen.

Overzicht van enkele monumenten die in de oorlog zijn beschadigd.

De monumentale Sint Walburgkerk ,  waaraan gebouwd is van de 13e-16e eeuw,   kreeg twee treffers in de toren en één op het voorfront. Door de treffers in de toren raakte de constructie beschadigd. Doch dit kon worden hersteld.

De Rooms Katholieke Johannes de Doperkerk werd licht beschadigd door wat granaatscherven. Ook waren er de wijzerplaten van de torenklok op één na allen weggeschoten.

De Broederenkerk gebouwd in 1306-1307 was vlak voordat de oorlog begon gerestaureerd. Ondervond weinig schade door de oorlogshandelingen. In deze kerk is thans de bibliotheek gevestigd.

De Doopsgezinde kerk in Zutphen is een heel mooi eenvoudig kerkgebouwtje uit 1679 je zag er na de bevrijding haveloos uit. Doch het was wel herstelbaar.

In de Wijnhuistoren  uit 1371 hadden zich enkele Duitse schutters verschanst.  Door Canadese militairen met vlammenwerpers werden die het zwijgen opgelegd. Helaas brandde het  daarin gevestigde museum geheel uit.

De Watertoren gebouwd in 1926 – 1927 werd zwaar beschadigd.

In de Drogenabstoren 1444-1446 liep enkele kogelgaten op.

 

Neergestort vliegtuig.

Op 01 – 04 – 1945 stortte in Zutphen een vliegtuig neer. Het was een Typhoon 1 B  SW476 van het 183e Sqdn. F/O  Piloot A.C. Smith.

 

De Berkel.

De Berkel is 110 kilometer lang. Hij ontspringt in het Duitse  Billerbeck aan de voet van de Baumberge. Onderweg wordt hij  gevoed door talloze beken en riviertjes. Op Nederlands grondgebied nabij de Duits Nederlandse grens is hij wat verbreed zodat het meegevoerde zand kan bezinken voor de zandwinning. De stoffen die zich in het zand bevinden noemt men sediment daarin bevinden zich  grind, klei, zand, silt, lutum en silt.

 

 

Kerken Zutphen.

 

Pknkerk.

http://www.pknzutphen.nl/

 

Rooms Katholieke kerk.

http://www.12apostelen.nl/uw-eigen-kerk/zutphen---h-johannes-de-doper

 

Gereformeerde kerk vrijgemaakt.

http://www.gkv-zutphen.nl/

 

Christelijk gereformeerde kerk Zutphen.

http://www.cgkzutphen.nl/

 

Sint Walburgiskerk.

http://www.walburgiskerk.nl/welkom/#

 

De Sint Walburgiskerk is in Zutphen niet alleen een van de oudste gebouwen, maar ook een van de fraaiste. Al in 1105 wordt zij genoemd vanwege een grote brand waardoor de kerk geheel vernield werd. Toen is de kerk echter weer opgebouwd door Graaf Otto van Zutphen. Deze was een zoon van ene Godschalk. De kerk is toen weer ingewijd door bisschop Burchard 2. Deze was de 25e bisschop van Utrecht.

Een tweede grote brand trof de kerk op palmzondag in het jaar 1446. Deze brand ontstond doordat de bliksem insloeg in de toren van de kerk. De hitte was zo enorm dat de klokken in de toren geheel gesmolten zijn. Doordat de toren instortte werd het gehele middelste gedeelte van de kerk vernield. Door giften uit de stadskas en particulieren werd de kerk herbouwd. Deze herbouw kwam gereed voor 1499.

Een derde brand trof de kerk op 29 maart 1600. Gelukkig bleef de schade toen beperkt tot de toren. De kerk zelf bleef gespaart. Oorzaak van deze brand door weer een blikseminslag in de toren. Na 37 jaar werd deze toren weer herbouwd.

 

Sint Walburgiskerk virtueel.

http://www.zutphentoer.nl/panoramas/s/st-walburgkerk-middenschip

 Rijksmonumenten Zutphen.

https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_rijksmonumenten_in_Zutphen_(plaats)

 

 

 -------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Literatuur:

 De Tielse kroniek. Het Chronicon Tielense.

 Verhalen uit het Oosten. Uitgeverij  Michon b .v. Bussum. 1986.

 http://www.dbnl.org/

 De kadans van de getouwen. Adriaan Buter. Uitgeverij Elsevier Amsterdam / Brussel.

 Textielhistorische bijdragen.  Door H.C. Dibbits Uitgeverij Verloren.

 Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden:  door Abraham Jakob van der Aa.

 http://www.kasteleningelderland.nl/Kastelen/baak.html

Bedrijven en bestaan. Twee eeuwen economische geschiedenis van Gelderland.. P. van Cruyningen. Zwolle  W. Books.

Zutphen in dagen van spanning. Door Joh. C. C. Dell. Uitgave W. J. Thieme & Cie.

Vliegregister 1939 - 1945.

Reliëf in Tijd En Ruimte Door R. Van Beek. Side Press, Leiden.

 Gids van Arnhem naar Isselborg 1905. Van  G. Velderman

Drukker/Uitgever Doetinchem : Misset.